Grímr hét maðr ok var kallaðr loðinkinni. Því var hann svá kallaðr, at hann var með því alinn, en þat kom svá til, at þá þau Ketill hængr, faðir Gríms, ok Hrafnhildr Brúnadóttir gengu í eina sæng, sem fyrr er skrifat, at Brúni breiddi á þau húð eina, er hann hafði boðit til sín Finnum mörgum, ok um nóttina leit Hrafnhildr út undan húðinni ok sá á kinn einum Finninum, en sá var allr loðinn. Ok því hafði Grímr þetta merki síðan, at menn ætla, at hann muni á þeiri stundu getinn hafa verit. Grímr bjó í Hrafnistu. Hann var auðigr at fé ok mikils ráðandi um allt Hálogaland ok víðar annars staðar. Hann var kvángaðr, ok hét Lopthæna kona hans. Hún var dóttir Haralds hersis ór Vík austan.
Þat var eitt sumar, at Grímr bjó för sína í Vík austr eptir Harald dauðan, mág sinn, fyrir því at hann átti þar miklar eignir.
Ok er Lopthæna verðr þess vís, þá beiðist hún at fara með honum, en Grímr segir, at þat mátti eigi vera, — «fyrir því at þú ert kona eigi heil.»
«Ekki læt ek mér annat líka,» segir hún, «en fara.»
Grímr unni henni mikit, ok lætr hann þat eptir henni. Hún var hverri konu vænni ok betr at sér um alla hluti, þeira er í Noregi váru. Þeira för var búin virðuliga.
Grímr sigldi tveim skipum ór Hrafnistu austr í Vík. En er þau koma fyrir sveit þá, er heitir á Berurjóðri, þá segir Lopthæna, at hún vill láta lægja seglin, fyrir því at hún kenndi sér sóttar, ok svá var gert, at skipin váru at landi látin. Þar bjó sá maðr, er Ingjaldr hét. Hann var kvángaðr maðr ok átti son við konu sinni, ungan at aldri, en vænan at áliti, þann er Ásmundr hét.
En er þau váru at landi komin, váru menn upp sendir til bæjar at segja Ingjaldi, at Grímr var þar kominn við land ok kona hans. Þá lét Ingjaldr eyki beita fyrir vagnsleða ok fór sjálfr á móti þeim ok bauð þeim allan þann beina, sem þau þurftu ok þau vildu þegit hafa. Þá fóru þau heim til bæjar Ingjalds. Síðan var Lopthænu fylgt í kvenna hús, en Grími var fylgt í skála ok skipat í öndvegi, ok engan hlut þóttist Ingjaldr fullvel gert geta til þeira Gríms. En Lopthænu elnaði sóttin til þess, at hún varð léttari at sveinbarni, ok tóku konur við því ok létust aldrigi sét hafa jafnvænt barn.
Lopthæna leit til sveinsins ok mælti: «Berið hann til föður síns. Hann skal nafn gefa barninu,» ok svá var gert. Var sveinninn þá vatni ausinn ok nafn gefit ok kallaðr Oddr. Þar var Grímr þrjár nætr. Þá sagði Lopthæna, at hún var búin til ferðar, ok þá sagði Grímr Ingjaldi, at hann vill búast til burtferðar.
«Svá er mér gefit,» sagði Ingjaldr, «at ek vilda þiggja af yðr nokkurn virðingar hlut.»
«Þat er makligt,» sagði Grímr, «ok kjós þú þér sjálfr laun, því at eigi skortir fé fram at greiða.»
«Ærit hefi ek fé,» sagði Ingjaldr.
«Þá þigg þú annat,» sagði Grímr.
«Barnfóstr vil ek bjóða þér,» sagði Ingjaldr.
«Þat veit ek eigi,» sagði Grímr, «hversu Lopthænu er um þat gefit.»
En hún svaraði: «Þat ræð ek at þiggja þat, sem svá er vel boðit.»
Þá var þeim fylgt til skipa sinna, en Oddr var eptir á Berurjóðri. Þau fóru ferða sinna, til þess at þau kómu austr í Vík, ok eru þar þá stund, sem þau þykkjast þurfa. Síðan búast þau í burt þaðan, ok gaf þeim vel byri, til þess at þau kómu fyrir Berurjóðr. Þá bað Grímr lægja seglin.
«Hví skulu vér eigi fara ferðar várrar?» sagði Lopthæna.
«Ek ætlaða,» sagði Grímr, «at þú mundir vilja finna son þinn.»
«Leit ek á hann,» sagði hún, «er vit skildum, ok þótti mér sem hann mundi lítt renna ástaraugum til vár Hrafnistumanna, ok munu vit fara ferð vára,» sagði hún.
Nú koma þau Grímr heim í Hrafnistu ok settust at búi sínu, en Oddr vex upp at Berurjóðri ok Ásmundr. Oddr nam íþróttir þær, er mönnum var títt at kunna. Ásmundr þjónaði honum í hvívetna. Hann var flestum mönnum vænni ok gervari at sér.
Fóstbræðralag gerðist með þeim Oddi ok Ásmundi. Í skotbökkum váru þeir hvern dag eða á sundi. Engi komst til jafns við Odd um allar íþróttir. Aldri var Oddr at leikum sem önnur ungmenni. Honum fylgdi Ásmundr ávallt. Framar mat Ingjaldr Odd en Ásmund í hvívetna.
Skeyti lét Oddr sér gera hvern mann, er hann fann hagan. Hann varðveitti þau ekki eptir, ok fóru þau um flet ok um bekki undir mönnum. Margir skeindust á því, er menn kómu í myrkri inn eða niðr settust. Sjá einn hlutr var svá, at Oddi aflaði óvinsælda. Menn töluðu um við Ingjald, at hann skyldi tala við Odd um þetta.
Ingjaldr finnr Odd at máli einnhvern dag. «Hlutr er sá einn,» sagði Ingjaldr, «fóstri minn, at þér aflar óvinsælda.»
«Hverr er sá?» sagði Oddr.
«Þú varðveitir eigi skeyti þín, sem öðrum mönnum er títt,» sagði Ingjaldr.
«Þá þætti mér þú mega gefa sakir á því,» sagði Oddr, «ef þú hefðir mér nokkut fengit at varðveita þau í.»
«Ek skal til fá,» sagði Ingjaldr, «þat sem þú vilt.»
«Þat hygg ek,» sagði Oddr, «at þú munir þat ekki til fá.»
«Þat mun eigi vera,» sagði Ingjaldr.
«Hafr áttu þrévetran, svartan at lit,» sagði Oddr. «Hann vil ek drepa láta ok flá belg af bæði með hornum ok klaufum.»
Ok svá var gert sem Oddr mælti fyrir, ok var honum færðr belgrinn, þá er búinn var. Þar bar hann í ofan örvar sínar, ok eigi léttir hann af, fyrr en fullr var belgrinn. Þat var miklu fleira ok meira en annarra manna skeyti. Boga fekk hann sér at því skapi.
Svá var Oddr búinn, at hann var í rauðum skarlatskyrtli hvern dag ok hafði knýtt gullhlaði at höfði sér. Örvamæli sinn hafði hann, hvar sem hann fór. Ekki vandist Oddr blótum, því at hann trúði á mátt sinn ok megin, ok þar gerði Ásmundr eptir, en Ingjaldr var inn mesti blótmaðr. Opt fóru þeir fóstbræðr fyrir land fram, Oddr ok Ásmundr.
Kona er nefnd Heiðr. Hún var völva ok seiðkona ok vissi fyrir óorðna hluti af fróðleik sínum. Hún fór á veizlur ok sagði mönnum fyrir um vetrarfar ok forlög sín. Hún hafði með sér fimmtán sveina ok fimmtán meyjar. Hún var á veizlu skammt í burt frá Ingjaldi.
Þat var einn morgin, at Ingjaldr var snemma á fótum. Hann gekk þar at, sem þeir Oddr ok Ásmundr hvíldu, ok mælti: «Ek vil senda ykkr frá húsi í dag,» sagði hann.
«Hvert skulu vit fara?» sagði Oddr.
«Þit skuluð bjóða hingat völunni, af því at hér er nú veizla stofnuð,» sagði Ingjaldr.
«Þá för fer ek eigi,» sagði Oddr, «ok kann ek mikla óþökk, ef hún kemr hér.»
«Þú skalt fara, Ásmundr,» sagði Ingjaldr, «því at þín á ek ráð.»
«Gera skal ek þann hlut nokkurn,» sagði Oddr, «at þér þykki eigi betr en mér þykkir nú þetta.»
Ásmundr ferr nú ok býðr þangat völunni, ok hún hét ferðinni ok kom með allt sitt föruneyti, en Ingjaldr gekk mót henni með öllum sínum mönnum ok bauð henni í skála. Þau bjuggust svá við, at seiðr skyldi fram fara um nóttina eptir. Ok er menn váru mettir, fóru þeir at sofa, en völva fór til náttfarsseiðs með sitt lið. En Ingjaldr kom til hennar um morguninn ok spurði, hversu at hefði borit um seiðinn.
«Þat ætla ek,» sagði hún, «at ek hafa vís orðit þess, sem þér vilið vita.»
«Þá skal skipa mönnum í sæti,» sagði Ingjaldr, «ok hafa af þér fréttir.» Ingjaldr gekk fyrstr manna fyrir hana.
«Þat er vel, Ingjaldr,» sagði hún, «at þú ert hér kominn. Þat kann ek þér at segja, at þú skalt búa hér til elli með mikilli sæmd ok virðingu, ok má þat vera mikill fagnaðr öllum vinum þínum.»
Þá gekk Ingjaldr burt, en Ásmundr þangat. «Vel er þat,» sagði Heiðr, «at þú ert hér kominn, Ásmundr, því at þinn vegr ok virðing ferr víða um heiminn, en ekki muntu við aldr togast, en þykkja þar góðr drengr ok mikill kappi, sem þú ert.»
Síðan gekk Ásmundr til sætis síns, en alþýða fór til seiðkonunnnar, ok sagði hún hverjum þat, sem fyrir var lagit, ok una þeir allir vel við sinn hlut. Síðan sagði hún um vetrarfar ok marga aðra þá hluti, er menn vissu eigi áðr. Ingjaldr þakkar henni sínar spásögur.
«Hvárt hafa nú allir hingat farit, þeir sem innan hirðar eru?» sagði hún.
«Ek ætla nú farit hafa nær alla,» sagði Ingjaldr.
«Hvat liggr þar í öðrum bekkinum?» sagði völvan.
«Feldr nokkurr liggr þar,» sagði Ingjaldr.
«Mér þykkir sem hræfist stundum, er ek lít til,» sagði hún.
Þá settist sá upp, er þar hafði legit, ok tók til orða ok mælti: «Þat er rétt, sem þér sýndist, at þetta er maðr ok þar sá maðr, at þat vill, at þú þegir sem skjótast ok fleiprir eigi um mitt ráð, því at ek trúi eigi því, sem þú segir.»
Oddr hafði einn búinn sprota í hendi ok mælti: «Þenna sprota mun ek færa á nasir þér, ef þú spáir nokkuru um minn hag.»
Hún mælti: «Þér mun ek þó segja, en þú munt hlýða,» segir hún. Þá varð henni ljóð á munni:
«Ægðu eigi mér,
Oddr á Jaðri,
elda skíðum,
þótt ýmist geipum.
Saga mun sannast,
sú er segir völva.
Öll veit hún manna
örlög fyrir.
Ferr eigi þú svá
fjörðu breiða
né líðr yfir
láð ok vága,
þótt sjór yfir þig
sægjum drífi, —
hér skaltu brenna
á Berurjóðri.
Skal þér ormr granda
eitrblandinn,
fránn ór fornum
Faxa hausi.
Naðr mun þik höggva
neðan á fæti,
þá ertu fullgamall
fylkir orðinn.
Þat er þér at segja, Oddr,» sagði hún, «sem þér má gott þykkja at vita, at þér er ætlaðr aldr miklu meiri en öðrum mönnum. Þú skalt lifa þrjú hundruð vetra ok fara land af landi ok þykkja þar ávallt mestr, er þá kemr þú. Því at vegr þinn mun fara um heim allan, en aldri ferr þú svá víða, at hér skaltu deyja á Berurjóðri. Hestr stendr hér við stall, föxóttr ok grár at lit. Hauss hans Faxa skal þér at bana verða.»
«Spá þú allra kerlinga örmust um mitt ráð,» sagði Oddr.
Hann spratt upp við, er hún mælti þetta ok rekr sprotann á nasir henni svá hart, at þegar lá blóð á jörðu.
«Takið föt mín,» sagði völvan, «ok vil ek fara á burt heðan, því at þess hefi ek hvergi komit fyrr, at menn hafi barit á mér.»
«Eigi skaltu þat gera,» sagði Ingjaldr, «því at bætr liggja til alls, ok skaltu hér vera þrjár nætr ok þiggja góðar gjafir.»
Hún þá gjafirnar, en burt fór hún af veizlunni.
Eptir þetta bað Oddr Ásmund far með sér. Þeir taka Faxa ok slá við hann beizli ok leiða hann eptir sér, unz þeir koma í eitt dalverpi. Þar gera þeir gröf djúpa, svá at Oddr komst tregliga upp ór, en síðan drepa þeir Faxa þar í ofan, ok færir Oddr þar svá stóra steina á ofan ok þeir Ásmundr sem þeir gátu mesta ok bera sand hjá hverjum steini. Haug verpa þeir þar af upp, er Faxi liggr undir.
En er þeir höfðu lokit verki sínu, mælti Oddr: «Þat ætla ek, at þat láta ek um mælt, at tröll eiga hlut í, ef Faxi kemst upp, ok þat hygg ek, at rennt hafa ek nú þeim sköpunum, at hann verði mér at bana.»
Þeir fara heim eptir þat ok til fundar við Ingjald. «Skip vil ek mér láta fá,» sagði Oddr.
«Hvert skal fara?» sagði Ingjaldr.
«Burt ætla ek heðan,» sagði Oddr, «af Berurjóðri ok koma hér aldrigi, meðan ek lifi.»
«Þat muntu eigi gera vilja,» sagði Ingjaldr, «því at þat gerir þú svá, at mér þykkir verst, eða hvat viltu hafa manna með þér?»
«Vit Ásmundr skulum fara tveir,» sagði Oddr.
«Aptr, vil ek, at þú sendir Ásmund skjótt,» sagði Ingjaldr.
«Eigi skal hann heldr aptr koma en ek,» sagði Oddr.
«Þat gerir þú illa,» sagði Ingjaldr.
«Þat skal ek gera, er ek ætla, at þér muni verst líka, fyrir þat, at þú bautt hingat völunni, ok vissir þú, at mér þótti þat verst,» sagði Oddr.
Nú búast þeir til ferðar Oddr ok Ásmundr ok ganga á fund Ingjalds ok biðja hann vel lifa ok fara til skips ok draga þat fram; róa síðan frá landi.
«Hvert skulu vit fara?» sagði Ásmundr.
«Mun eigi þat ráð,» sagði Oddr, «at sækja heim frændr sína í Hrafnistu?»
En þá er þeir váru komnir út um eyjar, tók Oddr til orða: «Erfiðlig er för okkur, ef vit skulum róa alla leið norðr til Hrafnistu; mun nú verða at vita, hvárt ek hefi nokkut af ættargift várri. Þat er mér sagt, at Ketill hængr drægi segl upp í logni. Nú skal ek þat reyna ok draga segl upp.»
En þegar þeir höfðu undit seglit, þá gaf þeim byr, til þess at þeir koma til Hrafnistu snemma dags; draga upp skip sitt ok ganga síðan til bæjar. Oddr hafði ekki fleira vápna en mæli sinn ok hafði hann á baki, en boga í hendi.
En er þeir koma at bænum, stóð þar maðr úti ok heilsar þeim vel, er komnir eru, ok spyrr þá at nafni. «Engu skiptir þik þat,» sagði Oddr.
Þá spurði Oddr, hvárt Grímr væri heima. Sá sagði, at hann var heima. «Þá kalla þú hann út,» sagði Oddr.
Sá fór þá inn ok sagði Grími, at menn váru komnir úti tveir, — «ok mæltu, at þú skyldir út ganga.»
«Hví mega þeir eigi inn ganga?» sagði Grímr, «ok bið, at þeir gangi inn.»
Út fór sá ok sagði þeim slíkt sem við hann var mælt. «Þú skalt fara inn í öðru sinni,» sagði Oddr, «ok seg Grími, at hann komi út ok finni okkr.»
Sá fór ok sagði Grími. «Hvern veg er þessum mönnum farit?» sagði Grímr.
«Þeir eru vænir menn at yfirliti ok miklir vexti. Belg nokkurn mikinn hefir sá annarr á baki.»
«Svá segir þú frá mönnum þessum, at hér munu komnir þeir fóstbræðr, Oddr ok Ásmundr.»
Síðan fór Grímr út ok allir þeir, sem inni váru, ok fagna vel Oddi ok Ásmundi. Býðr Grímr þeim inn með sér í skála, ok þat þiggja þeir.
En þegar þeir höfðu niðr setzt, þá spyrr Oddr at frændum sínum, Guðmundi ok Sigurði, en þar var svá frændsemi farit, at Guðmundr var bróðir Odds, en sonr Gríms ok Lopthænu, en Sigurðr var systursonr Gríms. Þeir váru vænir menn.
«Þeir liggja hér norðan undir eyjunni ok ætla til Bjarmalands,» sagði Grímr.
«Þá vil ek finna,» sagði Oddr.
«Hitt vil ek,» sagði Grímr, «at þú sért hér í vetr.»
«Fara verðr nú fyrst,» sagði Oddr, «ok hitta þá.»
Ok þá fór Grímr með honum, til þess er þeir koma á norðanverða eyna. Þeir liggja þar á tveim skipum. Þá lét Oddr kalla þá á land, frændr sína. Þeir fagna honum vel, ok þegar sem þeir hafa spurt tíðenda, mælti Oddr: «Hvert hafi þit för ykkar ætlat?»
«Til Bjarmalands,» sagði Guðmundr.
«Vit Ásmundr viljum fara með ykkr,» sagði Oddr.
En Guðmundr hafði orð fyrir þeim ok mælti: «Eigi stendr þann veg af, Oddr frændi, at þú farir með okkr sumarlangt. Vit höfum nú áðr búna ferð okkra, ok far þú með okkr at sumri, þangat sem þú vilt.»
«Vel er þat mælt,» sagði Oddr, «en vera þykki mér mega, at ek fái mér skip at sumri ok þurfi ekki at vera ykkarr farþegi.»
«Eigi muntu með okkr fara at sinni,» sagði Guðmundr, ok skildu at því.
Nú þiggr Oddr heimboðit at föður sínum, ok skipar Grímr honum it næsta sér í öndvegi, en Ásmundi hjá Oddi, ok var þar uppi öll ölværð af Gríms hendi. En þeir Guðmundr ok Sigurðr lágu þar undir eyjunni hálfan mánuð, svá at þeim gaf aldri á burt.
Þat var á einni nótt, at Guðmundr lét illa í svefni, ok ræddu menn um, at hann skyldi vekja. Sigurðr sagði, at hann skyldi njóta draums síns. Þá vaknar Guðmundr.
«Hvat hefir þik dreymt?» sagði Sigurðr.
«Mik dreymdi þat,» sagði Guðmundr, «at ek þóttumst hér liggja undir eyjunni, en ek sá upp á eyna, at hvítabjörn lá í hring um hana, en hér yfir skipunum uppi mættust döfin ok höfuðit dýrsins, en þat var grimmligt, svá at ek hefi ekki þvílíkt sét, því at fram horfðu öll hárin eptir dýrinu, ok svá þótti mér sem þá ok þá mundi þat hlaupa út á skipin ok sökkva þeim báðum, ok þá vaknaða ek. Nú skaltu ráða drauminn,» sagði hann.
«Þat ætla ek,» sagði Sigurðr, «at hann þurfi litla ráðning, því at þar er þér þótti bjarndýrit liggja svá grimmligt, at þér þótti öll hárin horfa fram á því, ok þú hugðir, at þat mundi sökkva skipunum, þat sé ek glöggt, at þat er fylgja Odds, frænda okkar, ok mun hann vera okkr reiðr. Ok mun þat vera úlfhugr sá, sem þér þótti, at dýrit hefði á okkr. Ok þat kann ek þér at segja, at okkr mun aldri fyrr á burt gefa en hann ferr með okkr.»
«Hann mun nú ekki fara vilja, þó at vér bjóðum honum,» sagði Guðmundr.
«Hvat skal þá til ráðs taka?» sagði Sigurðr.
«Þat ræð ek,» sagði Guðmundr, at vit göngum á land upp ok bjóðum honum at fara með okkr.»
«En hversu skal þá með fara, ef hann vill ekki fara?» sagði Sigurðr.
«Þá skulu vit gefa honum annat skipit en hann fari eigi,» sagði Guðmundr.
Ganga þeir nú á land upp ok finna Odd ok bjóða honum at fara með sér. Hann kveðst þá víst eigi fara vilja. «Vér viljum nú gefa þér annat skipit, ok far þú með oss,» sagði Guðmundr.
«Þá skal ek fara,» sagði Oddr, «ok em ek nú albúinn.»
Þá fylgir Grímr þeim til skips. «Hér eru gripir þeir, er ek vil gefa þér, Oddr frændi,» sagði Grímr. «Þat eru þrjár örvar, en þær eigu nafn ok eru kallaðar Gusisnautar.» Hann selr nú Oddi örvarnar.
Hann lítr á ok mælti: «Þetta eru inar mestu gersimar.»
Þær váru gulli fiðraðar, ok þær flugu sjálfar af streng ok á, ok þurfti aldri at leita þeira. «Þessar örvar tók Ketill hængr af Gusi Finna konungi. Þær bíta allt þat, þeim er til vísat, því at þær eru dvergasmíði.»
«Engar gjafir hefi ek þær þegit,» sagði Oddr, «at mér þætti jafnfríðar,» ok þakkar hann feðr sínum, ok skiljast þeir feðgar með vináttu, ok stígr Oddr á skip ok ræðir um, at þeir muni flytjast undan eyjunni, ok taka þeir til segla á skipi Odds, ok svá gera þeir hvárirtveggja.
Nú gaf þeim þegar byr, ok sigldu í einu norðr fyrir Finnmörk, ok fellr þá af byrrinn, ok leggja þar til hafnar ok váru þar um nóttina, ok var þar fjöldi gamma á landi uppi. Um morguninn ganga þeir á land af skipi Guðmundar ok renna í hvern gamma ok ræna Finnurnar. Þær þola þetta illa ok æpa mjök. Þeir ræða um á skipi við Odd, at þeir vili á land ganga, en hann vill eigi leyfa þat. Þeir Guðmundr koma nú til skips um kveldit.
Oddr mælti: «Vartu á land upp?»
«Þat varna,» sagði hann, «ok hefi ek þat svá gert, at mér hefir mest gaman at þótt, at græta Finnurnar, ok muntu vilja fara með mér á morgun?»
«Þat ferr fjarri,» sagði Oddr.
Þar liggja þeir þrjár nætr, ok gefr þeim þá byr, ok er ekki fyrr frá þeim sagt en þeir koma til Bjarmalands. Þeir heldu skipum sínum upp í á þá, er Vína heitir. Eyjar liggja margar í ánni. Þeir kasta akkerum undir nesi einu. Þat gekk af meginlandi. Þat sjá þeir tíðenda á land upp, at menn koma af skógi fram ok safnast allir í einn stað.
Þá mælti Oddr: «Hvar ætlar þú, Guðmundr, at lið þetta berist fyrir á landi?»
«Eigi veit ek þat,» sagði hann, «eða hvat ætlar þú, Oddr frændi?»
«Þat munda ek ætla,» sagði hann, «at hér mundi vera blót mikit eða drukkit erfi. Nú muntu, Guðmundr, gæta skipa, en Ásmundr ok ek munum ganga á land.»
En er þeir koma at mörkinni, sáu þeir skála mikinn. Þá var næsta myrkt orðit. Þeir ganga at dyrunum ok nema þar staðar ok sjá mörg tíðendi. Mönnum var þar skipat á báða bekki. Þat sáu þeir, at skaptker stóð við dyrr utar. Svá var þar bjart, at hvergi bar skugga á nema þar, sem skaptkerit stóð. Glaumr var þar mikill inn at heyra.
«Skilr þú hér nokkut mál manna?» sagði Oddr.
«Eigi heldr en fuglaklið,» sagði Ásmundr. «Eða þykkist þú nokkut af skilja?»
«Eigi er þat síðr,» sagði Oddr. «Þat máttu sjá, at einn maðr skenkir hér á báða bekki, en þat gefr mér grun um, at hann muni kunna at tala á norræna tungu. Nú mun ek ganga inn,» sagði Oddr, «ok nema staðar þar, sem mér þykkir vænligast, en þú bíð mín hér á meðan.»
Hann gengr nú inn ok nemr staðar nær dyrum, til þess at göngu byrlarans berr þar at. Þá finnr byrlarinn eigi fyrr en hann er þrifinn höndum, ok bregðr Oddr honum yfir höfuð sér, en hann kvað við hátt ok sagði Björmum, at tröll hafi tekit sik. Þeir spretta nú upp ok taka til hans öðrum megin, en Oddr berr þá með byrlaranum. En svá lauk með þeim, at þeir Oddr ok Ásmundr höfðu með sér byrlarann, en Bjarmar treystust eigi at ráða út eptir þeim.
Þeir koma nú til skipa með byrlarann, ok setr Oddr hann í rúm hjá sér ok spyrr hann tíðenda, en hann þagði við.
«Eigi þarftu at þegja,» sagði Oddr, «því at ek veit, at þú kannt at mæla á norræna tungu.»
Þá mælti byrlarinn: «Hvers viltu spyrja mik?»
Oddr mælti: «Hvé lengi hefir þú hér verit?»
«Nokkura vetr», sagði hann.
«Hvern veg hefir þér þótt?» sagði Oddr.
«Hér hefi ek svá verit,» sagði byrlarinn, «at mér hefir verst þótt.»
«Hvat segir þú til,» sagði Oddr, «hvat vér munum þess gera, at Björmum þykki verst?»
«Þess er vel spurt,» sagði hann. «Haugr stendr upp með ánni Vínu. Hann er gerr af tveim hlutum, silfri ok moldu. Þangat skal bera gaupnir silfrs eptir hvern mann þann, sem ferr af heiminum, ok svá, er hann kemr í heiminn, ok jafnmikla mold. Þat munu þér svá gera, at Björmum mun verst þykkja, ef þér farið til haugsins ok berið féit í burt þaðan.»
Oddr kallar nú á þá Guðmund ok Sigurð ok mælti. «Þit skuluð fara ok skipverjar ykkrir til haugsins eptir tilvísan byrlarans.»
Þeir búast nú til ferðar ok ganga á land upp, en Oddr er eptir ok gætir skipa ok byrlarinn hjá honum.
Þeir fara nú, þar til er þeir koma at hauginum, ok binda sér byrðar, fyrir því at þar skorti ekki fé. En er þeir váru búnir, fara þeir til skipa. Oddr spurði, hversu farit hefði, en þeir létu vel yfir ok sögðu þar eigi skorta féföng.
«Nú skulu þit,» sagði Oddr, «taka við byrlaranum ok geyma hann trúliga, fyrir því at svá standa augu hans á land upp sem honum þykki eigi svá illt með þeim Björmum sem hann lætr yfr.»
Oddr fór nú til haugsins, en þeir varðveita skipin Guðmundr ok Sigurðr. Þeir sitja við ok sælda silfrit, en byrlarinn sitr í millum þeira, ok eigi finna þeir fyrr en hann hleypr á land upp, ok hafa þeir hans ekki meira.
Þat er at segja frá þeim Oddi, at þeir koma til haugsins. Þá mælti Oddr: «Nú skulu vér búa oss byrðar, hverr eptir sínu afli, svá at vér megum fulla ferð fara.»
Þá lýsti, er þeir fóru frá hauginum. Þeir fara, þar til at birti. Þá stingr Oddr við fótum.
«Hví ferr þú eigi?» sagði Ásmundr.
«Ek sé mannfjölda mikinn koma fram ór mörkinni,» sagði Oddr.
«Hvat skal nú ráða taka?» sagði Ásmundr.
Þeir sjá nú allir mannfjöldann. «Eigi er þetta allvel á komit,» sagði Oddr, «fyrir því at örvamæli mitt er at skipum niðri. En nú mun ek snúa aptr at mörkinni ok höggva mér kylfu eina með bastöxi þessi, er ek hefi í hendi, en þér skuluð fara fram í nes þat, sem gengr fram í ána.» Ok svá gera þeir. En er hann kemr aptr, hefir hann stóra kylfu í hendi.
«Hvat ætlar þú,» sagði Ásmundr, «at gegni um fjölmenni þetta?»
«Get ek,» sagði Oddr, «at þeim Guðmundi muni lauss hafa orðit byrlarinn ok hafi hann borit erendi várt til Bjarma, fyrir því at mér þótti sem honum þætti hér ekki svá illt sem hann lét yfir. Skulu vér nú fylkja liði váru yfir þvert nesit.»
Drífr nú at þeim liðit, ok kennir Oddr þar byrlarann í ferðar broddi. Oddr kastar orðum á hann ok mælti: «Hví stýrir þú nú svá hverft?»
Byrlarinn mælti: «Ek vilda at því hyggja, hvat yðr líkaði bezt.»
«Hvert vartu nú farinn?» sagði Oddr.
«Á land upp,» sagði hann, «at segja Björmum tiltekjur yðar.»
«Hversu líkar þeim nú þá?» sagði Oddr.
«Svá hefi ek nú túlkat fyrir yðr,» sagði hann, «at þeir vilja nú eiga kaupstefnu við yðr.»
«Þat vilju vér gjarna,» sagði Oddr, «þá vér komum til skipa várra.»
«Eigi þykkir Björmum of launat, þó at þeir ráði at því, at í stað sé keypt.»
«Hverju skulu vér kaupa?» sagði Oddr.
«Þeir vilja kaupa við yðr vápnum ok gefa silfrvápn í mót járnvápnum.»
«Eigi viljum vér þat kaup,» sagði Oddr.
«Þá munu vér eigast við bardaga,» sagði byrlarinn.
«Þér verðið því at ráða,» sagði Oddr.
Þá segir Oddr liði sínu, at þeir skyldi fleygja hverjum út á ána, sem felli af liði þeira, — «því at þeir munu þegar gera fjölkynngi í liði váru, ef þeir ná nokkurum þeim, sem dauðir eru.»
Síðan tekst með þeim bardagi, ok gengr Oddr í gegnum fylkingar, hvar sem hann kemr at, ok fellir lið af Björmum sem stráviði, ok var bardagi þeira bæði harðr ok langr. En sá varð endir á sókn þeira, at Bjarmar flýðu, en Oddr rekr flóttann ok snýr síðan aptr ok kannar lið sitt, ok hafði fátt fallit, en múgi var drepinn af landsmönnum.
«Nú skulu vér gera fjárskipti,» sagði Oddr. «Gerum oss nú byrðar af silfrvápnum.»
Ok svá gera þeir ok fara síðan til skipa sinna. En er þeir kómu þar, váru þau öll í burtu. Þykkist Oddr nú sakna vinar í stað.
«Hvat skal nú til ráða taka?» sagði Ásmundr.
«Tvennu mun þar at skipta,» sagði Oddr. «Þeir munu hafa lagit skipin í leyni hér undir eyjunum, elligar hafa þeir brugðizt og meir en vér ætlum.»
«Þat mun eigi vera,» sagði Ásmundr.
«Ek mun gera tilraun,» sagði Oddr.
Hann gekk til skógar ok tendrar eld uppi í einu stóru tré. Þat logar snart, svá at loginn stendr í lopt upp. Þessu næst sáu þeir, at skipin fara at landi. Varð þá fagnafundr með þeim frændum, ok halda þeir nú burt þaðan með herfang sitt, ok er nú ekki sagt af þeira ferðum, fyrr en þeir koma við Finnmörk ok í þat sama lægi, sem þeir höfðu fyrr í verit.
En er nátta tók, vöknuðu þeir við þat, at þeir heyrðu brest mikinn í loptit upp, svá at slíkan höfðu þeir aldri fyrr heyrðan. Þá spurði Oddr þá Guðmund ok Sigurð, ef þeir hefði nokkut heyrt sagnir frá slíku fyrr. Ok er þeir áttu þetta með sér at ræða, kom brestr annarr, ok var sá ekki minni. Þá kom inn þriði, ok var sá mestr.
«Hvat ætlar þú, Oddr,» sagði Guðmundr, «at þetta sæti?»
Oddr sagði: «Heyrt hefi ek sagt frá því, at veðr tvau verði senn í loptinu ok farist á móti ok af þeira samkvámu verði stórir brestir. Nú skulu vér svá við búast sem veðr nokkut illt ok mikit muni koma.»
Nú færðu þeir þvergirðinga á skipin ok aðra þá hluti, er þeir þurftu til viðbúnaðar, eptir fyrirsögn Odds, ok var þat allt jafnskjótt, at þeir höfðu um búizt, ok veðrinu laust á svá illu, at þá rekr undan landi, ok aldri ná þeir viðfalli ok urðu einatt í austri at vera. Svá er veðr þetta mikit, at við því þótti búit, at kefja mundi skipin undir þeim.
Þá kallar Guðmundr af skipi sínu á Odd ok mælti: «Hvat skal nú til ráðs taka?»
«Eitt er nú til ráðs,» sagði Oddr.
«Hvert er þat?» sagði Guðmundr.
«Taka allt finnskrefit ok kasta fyrir borð,» sagði Oddr.
«At hverju haldi mun þat koma þeim?» sagði Guðmundr.
«Látum þá sjálfa Finna sjá fyrir því,» sagði Oddr.
Þetta var gert, at þat var allt upp brotit, finnskrefit. Þat sjá þeir þegar, at þat rak með öðru borði fram, en öðru aptr, til þess at þat kemr allt í einn bagga, þá rekr þat óðfluga í gegn veðrinu, svá at þat er senn ór augsýn. Brátt eptir þetta sjá þeir land, en veðrit helzt, ok rekr þá at landinu, ok váru þá farnir flestir at liðsemd nema þeir frændr ok Ásmundr.
Taka þeir nú land. Eigi er frá því sagt, hversu lengi þeir hafi úti verit. Bera þeir nú af skipum. Þá ræðir Oddr um, at þeir muni upp setja skip sín ok búa um rammliga. Síðan taka þeir til ok gera sér skála. Ok er þeir höfðu því lokit, kanna þeir landit. Svá hugðist Oddi at sem þat mundi eyland vera. Þeir sáu, at þar skorti eigi dýr, ok þau skjóta þeir, sem þeir þurftu til atvinnu sér.
Þat var einn dag, at Oddr var farinn á skóg, at hann sá björn einn mikinn. Hann skaut at honum ok missti eigi, ok er dýrit var dautt, lætr hann flá af því belg. Síðan lætr hann setja spjálkir í munn því ok eptir endilöngu. Hann lætr þat standa miðbreytis, ok horfir bersi inn á meginland. Gleði hafði Oddr mikla í eyjunni.
Þat var einn aptan, at þeir váru úti staddir, at þeir sjá þat til tíðenda inn á meginland, at lið safnast saman á nes eitt. Því var svá varit, at þat var bæði stórt ok smátt.
«Hvat ætlar þú, Oddr frændi,» sagði Guðmundr, «hvat lið þetta skuli?»
«Eigi veit ek þat,» sagði Oddr, «en þess mun ek freista at fara til lands ok vita, hvat þar sé talat.»
Oddr kvaddi Ásmund til ferðar með sér. Þeir ganga til sjóvar ok stíga á bát ok róa inn undir nesit ok halda upp árum ok hlýða til tals manna.
Nú tekr sá til orða, er þar var höfðingi: «Svá er sem þér vitið, at hér eru komin börn nokkur í ey þá, er vér eigum, ok gera oss mikinn usla, ok er ek af því hingat kominn at ráða þeim bana, er setzt hafa í eigur várar. Hring hefi ek á hendi. Hann mun ek gefa þeim, sem þeim vill ráða bana.»
Kona nokkur gekk fram á þinginu ok mælti: «Vér erum glysgjarnar, konurnar, ok því fáið mér hringinn.»
«Já,» sagði jötunninn, «vel er til þeirar farar fengit, er þú ferr.»
Nú fara þeir Oddr, til þess at þeir koma heim, ok segja þau tíðendi, sem þeir hafa heyrt. En vánum bráðara sáu þeir, at kona veðr innan af meginlandi ok út til eyjarinnar. Hún var í skinnkyrtli ok mikil vexti ok illilig, svá at þeir þóttust ekki kvikvendi slíkt sét hafa. Hún gengr at skipunum ok tekr í báða stafnana ok hristir þau svá, at þeim þótti við því búit, at öll mundi í sundr brotna. Hún gengr þá upp á leið, en Oddr snýr at baki birninum. Hann hafði áðr látit leggja glæðr í munn dýrinu. Hann tekr nú ör ok skýtr fram eptir dýrinu. Hún sér örina, er at henni flýgr, ok bregðr hún við lófanum, ok bítr eigi heldr á en steinn væri fyrir. Þá tók Oddr at Gusisnautum ok skýtr þeiri sem inni fyrri. Hún bregðr fyrir öðrum lófanum, ok flýgr í gegnum hann ok í auga henni ok út um hnakkann. Hún gengr þó leið sína. Oddr skýtr inni þriðju ör. Þá bregðr hún við öðrum lófa ok hrækti í hann áðr, ok ferr sú jafnt ok in fyrri, at í augat kom ok út um hnakkann. Hún snýr nú leiðinni ok öslar aptr til meginlands ok segir sínar farir eigi sléttar. Sitja þeir nú um kyrrt í eyjunni nokkura stund.
Þat var einn aptan, þá þeir váru úti staddir hjá skála sínum, at þeir sjá, at lið safnast saman fram á nesit með inum sama hætti ok fyrr. Þeir Oddr ok Ásmundr róa til lands ok halda upp árum.
Þá tók höfðinginn til orða uppi á nesinu: «Þetta eru mikil undr,» sagði hann, «at vér getum ekki banat börnum þessum. Ek senda þangat ina göfgustu konu, en þeir hafa þat dýr, at þat blæs örum ok eldar brenna ór nösum þess ok munni, ok þat fylgir nú með, at mik syfjar svá, at ek verð heim at fara.» Ok svá gera þeir Oddr.
Inn þriðja aptan sjá þeir inn sama atburð inn á meginlandit, ok róa þeir Oddr ok Ásmundr þangat ok hlýðast um.
Inn sami tekr enn til orða uppi á nesinu: «Þat er sem þér vitið, at vér höfum dæmt um börn þessi fyrr, ok hefir þat til lítils komit, en nú gefr mér sýn.»
«Hvat sér þú nú til tíðenda?» segja félagar hans.
«Þat sé ek,» sagði hann, «at hér eru komin tvau börn á báti ok hlýða til, hvat vér tölum, ok mun ek senda þeim sending.»
«Nú skulu vit bregða undan sem skjótast,» sagði Oddr. Ok jafnskjótt fló steinn af nesinu ok kom þar niðr, sem bátrinn hafði verit, ok þá róa þeir aptr.
Þá mælti höfðinginn: «Þetta eru mikil endemi. Enn er heill bátr þeira ok svá þeir sjálfir. Kasta mun ek enn öðrum steini ok inum þriðja, en ef þeir bregða undan í hvert sinn, þá mun ek láta þá kyrra.»
Svá var mikill inn þriði steinninn, at þeir Oddr fengu mikil áföll. Síðan róa þeir undan landi, en jötunninn tók til orða: «Heilir eru þeir enn ok svá bátr þeira, en nú syfjar mik svá, at ek má eigi vaka.» Ok fara jötnar nú heim.
Þá mælti Oddr: «Nú munu vit ganga ok draga upp bát okkarn.»
«Hvat viltu nú?» sagði Ásmundr.
«Nú skal ek vita, hvar lið þetta eigi heima.»
Þeir ganga á land upp ok koma at helli einum, ok brann þar eldr. Þeir nema þar staðar ok sjá, at tröllum er skipat á báða bekki. Þar sat dólgr í hásæti. Sá var bæði mikill ok illiligr. Hann hafði hár mikit ok svart sem tálknfanir. Hann var nefljótr ok eygðr illa. Kona sat it næsta honum. Frá báðum er sagt um yfirlit, er frá öðru er.
Þá tekr höfðinginn til orða: «Nú gefr mér sýn, ok sé ek til eyjarinnar, ok nú veit ek, hverir þar eru komnir. Þat eru þeir frændr, synir Gríms loðinkinna, Oddr ok Guðmundr. Þat sé ek, at Finnar hafa sent þá hingat, ok ætla þeir, at vér skyldim bana þeim, en vér megum eigi lyktir á því gera, því at ek sé, at Oddi er ætlaðr aldr miklu meiri en öðrum mönnum. Nú mun ek gefa þeim byr burtu heðan, jafnt slíkan sem Finnar gáfu þeim hingat.»
Þá mælti Oddr fyrir munni sér: «Gef þú allra manna ok trölla armastr.»
«Þat sé ek ok, at Oddr hefir örvar þær, er Gusisnautar eru kallaðar, ok því mun ek gefa honum nafn ok kalla hann Örvar-Odd.»
Oddr tók þá eina af þeim Gusisnautum ok leggr á streng ok vill launa honum byrinn. En er hann heyrði hvininn, at örin fór at honum, bregðr hann við ok rekr sik upp á bjargit, en örin kom undir hönd konunni ok út undan annarri, en hún hleypr upp við ok flýgr á jötuninn ok reytir hann. Tröllin hlaupa upp á báða bekki, ok veita sumir honum, en sumir henni. Oddr skaut annarri af Gusisnautum í auga jötninum ok fór eptir þat til skipa, ok fagna þeir bræðr þeim Oddi vel. «Eða hvert fórtu it lengsta, Oddr?» sagði Guðmundr.
Þá kvað Oddr vísu:
«Réð ek at ganga
með Gusisnauta
beggja í millum
bjargs ok eisu.
Laust ek í auga
einu flagði,
en í brjóst framan
bjarga Freyju.»
«Þess var ván,» sagði Guðmundr, «at þú mundir mikit afreka, er þú vart svá lengi í burtu, eða varð nokkut fleira til tíðenda í för þinni?»
«Nafn var mér gefit,» sagði Oddr ok kvað vísu:
«Þar fekk ek heiti,
þat ek hafa vildak,
er mik ór fjöllum
flögð kölluðu,
kváðust Örvar-
Oddi vilja
byr bráðliga
í braut gefa.
Byr var oss heitit á burt heðan, ok er mér sagt, at eigi muni minni né hægri en sá, er Finnar gáfu oss hingat.»
Þeir búa nú ferð sína hvergi óvænligar en fyrr ok fara síðan, ok þegar þeir koma undan landi, þá rekr á veðr slíkt sem fyrr, svá at þá keyrir í haf, ok standa einatt í austri, ok eigi léttir því veðri, fyrr en þeir koma í sömu höfn, sem fyrr rak þá undan landi, ok var þar þá eytt gömmum öllum á land upp, ok þegar þeim gaf byr, sigla þeir ok koma til Hrafnistu, þá er mikit var af vetri. Grímr varð þeim feginn ok bauð þeim heim með öllu liði sínu, ok þat þiggja þeir. Allan fjárhlut láta þeir koma í hendr Grími ok sitja þar um vetrinn.
Svá var Oddr frægr af för þessi, at engi þykkir önnur slík hafa farin verit ór Noregi. Gleði mikil var þar um vetrinn ok drykkjur miklar. En er vára tók, spurði Oddr þá frændr, hvat þeir vildu ráða sinna.
«Þú skalt hafa ráð fyrir oss,» sögðu þeir.
«Í víking vil ek fara,» sagði Oddr.
Hann sagði nú Grími, at hann vill skip láta búa fjögur ór landi. Ok er Grímr vissi þat, hefir hann þar einn starf fyrir ok sagði Oddi til, þá er búin váru.
«Nú vil ek,» sagði Oddr, «at þú vísir oss til víkings þess nokkurs, er þér þykkir við várt hæfi.»
Grímr mælti: «Hálfdan heitir víkingr. Hann liggr austr við Elfarsker ok hefir þrjá tigi skipa.»
Ok er þeir váru búnir, halda þeir suðr fyrir Noreg, ok þegar þeir koma fyrir Elfarsker, leggja þeir skip sín í lægi, en Hálfdan var þaðan skammt í burt. Ok þegar er þeir Oddr höfðu tjaldat, ferr hann á burt við fá menn ok þangat til, sem víkingar lágu fyrir. Oddr sér dreka mikinn í skipaliðinu. Þá kallar hann á skipin út ok spyrr, hverr fyrir þeim ræðr.
Þeir spretta skörum yfir sér: «Hálfdan heitir sá, er fyrir skipunum ræðr, eða hverr spyrr at því?»
«Sá heitir Oddr.»
«Ertu sá Oddr, er fór til Bjarmalands?»
«Komit hefi ek þar,» sagði Oddr.
«Hvert er erendi þitt hingat?» sagði Hálfdan.
«Ek vil vita, hverr okkar meiri maðr sé,» sagði Oddr.
«Hvé mörg hefir þú skip?» sagði Hálfdan.
«Vér höfum þrjú skip,» kvað Oddr, «ok öll stór ok hundrað liðs á hverju, ok mun ek hér koma á morgin til móts við þik.»
«Sofa munu vér fullan svefn fyrir því,» sagði Hálfdan.
Í burtu rær Oddr ok kom aptr til sinna manna ok sagði þeim til svá búins. «Nú skulu vér vera í starfi,» sagði Oddr, «ok hefi ek nú ætlat eitt ráð fyrir oss. Vér skulum bera á land fjárhlut várn, en gera skip vár sem létthlöðnust, en vér skulum höggva tvau tré á hvert skip, þau er vér fáum stærst ok limamest,» ok svá gera þeir.
Ok er váru búnir, mælti Oddr: «Ek ætla, at þit, Guðmundr ok Sigurðr, skuluð ganga á annat borð drekanum.»
Ok svá gera þeir ok róa nú at hljóðliga, en skipin lágu fyrir fram á váginum. Oddr rær fram hjá drekanum, ok þá er þeir váru komnir á bæði borð, finna víkingar eigi fyrr en þeir veltu viðjunum á drekann, ok fylgir maðr upp hverjum kvisti, ok berja þeim tjaldkúlur, ok ryðjast þeir Oddr ok Ásmundr fast um, ok fyrr höfðu þeir ruddan drekann allt aptr at lyptingu en Hálfdan komst á fætr, ok þar drápu þeir hann í lyptingunni, ok þá gerir Oddr þeim tvá kosti, hvárt þeir vildi halda upp bardaga eða ganga á hönd honum, en þeir gera þat skjótkörit ok ganga til handa Oddi. Hann velr af þeim þat, er honum þótti knálgast. Drekann hafði Oddr sér til eignar ok annat skip til, en öll önnur skip gaf hann víkingum. Fé tók hann allt til sín. Nafn gaf hann drekanum ok kallaði Hálfdanarnaut.
Þá sigla þeir heim til Hrafnistu ok hafa nú fengit sigr mikinn ok eru þar um vetrinn. En er vára tekr, býr Oddr för sína ór landi.
En er þeir váru búnir, spyrr Oddr föður sinn: «Hvar vísar þú oss nú til þess víkings, at nokkurr vegr sé í?»
Grímr mælti: «Sóti heitir víkingr sá, er ek mun vísa yðr til. Hann liggr suðr fyrir Skíðu. Hann hefir þrjá tigi skipa ok öll stór.»
Þeir frændr halda nú fimm skipum suðr fyrir Skíðu ok í burt frá Hrafnistu. En er á leið sumarit, spyrr Sóti til ferðar Odds ok ferr á móti honum dagfari ok náttfari, til þess at hvárir finna aðra.
Þá hefir Sóti andviðri, ok tók hann til orða: «Nú munu vér leggja skip vár hvert út af öðru, ok mun ek leggja mínu skipi í miðju, því at ek hefi spurt, at Oddr er kappsmaðr mikill, ok ætla ek, at hann muni sigla at skipum várum. En þá er þeir koma ok hafa lægt segl sín, þá skulu vér slá hring at skipum þeira ok láta aldri mannsbarn undan komast.»
Nú er at segja frá ætlun Odds. «Ek sé ráð þeira Sóta,» sagði hann, «hvert þat er. Þeir ætla, at vér skulum sigla at skipum þeira.»
«Mun eigi þat heldr óráðligt?» sagði Guðmundr.
«Eigi skal ónýta ráð Sóta,» sagði Oddr, «en ráð skal í móti koma. Ek ætla,» sagði hann, «at sigla fyrst dreka mínum þar at, sem Sóti liggr fyrir. Vér skulum bera allt aptr um siglu.»
Ok svá gera þeir, en drekinn Hálfdanarnautr gekk geystr. Hann var járni varðr allr framan um barðit, en hann gekk á kjalarhælnum.
«Sigla ætla ek á drekann Sóta,» sagði Oddr, «en þér skuluð sigla eptir, ok þætti mér verða mega, at í sundr gengi tengsl þeira.»
Nú siglir Oddr sem drekinn má mest ganga, en Sóti finnr eigi fyrr en siglt er á hann upp ok sundr ganga tengslin í millum skipanna, en Oddr hleypr fram um siglu herklæddr ok Ásmundr. Þeir koma í opna skjöldu þeim Sóta ok hlaupa þegar ofan í drekann, ok fyrr hafa þeir ruddan drekann ok drepit Sóta en þeir Guðmundr koma at. Þá gerir Oddr víkingum kost, hvárt þeir vilja taka grið af honum eða halda upp bardaga, en þeir köru frið við Odd. Drekann tók Oddr af skipunum, en gefr þeim önnur skip.
Nú sigla þeir heim til Hrafnistu með mikinn fjárhlut, ok varð Grímr þeim feginn, ok þar eru þeir um vetrinn í mikilli virðingu. En er á leið misserin, búa þeir Oddr skip ór landi, ok vandar hann nú mjök lið til ferðar með sér. Þeim Guðmundi ok Sigurði gaf Oddr drekann Sótanaut. Allan lét hann steina drekann Hálfdanarnaut, ok gulli lætr hann búa bæði drekahöfuðin ok veðrvitann.
En er búin er ferð þeira, gengr Oddr til fundar við Grím, föður sinn, ok mælti: «Nú skaltu vísa mér til þess víkings, er þú veizt mestan.»
«Þat er nú bæði,» sagði Grímr, «at þér eruð miklir fyrir yðr, enda þykkir yðr svá, at ekki reisir rönd við yðr, en nú mun ek vísa yðr til þeira tveggja víkinga, at ek veit mesta ok bezt at sér um alla hluti. Annarr heitir Hjálmarr inn hugumstóri, en annarr Þórðr ok kallaðr stafngláma.»
«Hvar eru þeir,» sagði Oddr, «eða hversu margt hafa þeir skipa?»
«Þeir hafa fimmtán skip,» sagði Grímr, «ok hundrað manna á hverju.»
«Hvar hafa þeir friðland?» sagði Oddr.
«Hlöðvér heitir konungr á Svíþjóð. Með honum eru þeir á vetrum, en liggja á herskipum á sumrum.»
Ok þegar þeir eru búnir, gengu þeir, ok leiðir Grímr þá til skipa, ok skiljast þeir feðgar með miklum kærleikum.
Þat er at segja frá þeim Oddi, at þeir sigla ór Hrafnistu, þegar þeim gaf byr, ok er ekki sagt af ferð þeira, fyrr en þeir koma við Svíþjóð, þar sem eitt nes gekk af meginlandi til hafs. Þar tjalda þeir yfir skipum sínum. Oddr gengr á land upp at sjá tíðendi, en þar liggja öðrum megin undir nesinu fimmtán skip en herbúðir standa á landi. Hann sér, at þar eru leikir úti hjá tjöldunum. Þar ráða þeir fyrir skipum, Hjálmarr ok Þórðr.
Nú gengr Oddr aptr til skipa sinna ok segir þessi tíðendi. Guðmundr spurði, hvat þá skal til ráða taka.
«Nú munu vér skipta liði váru í helminga,» sagði Oddr. «Þér skuluð halda skipum yðrum fram fyrir nesit ok æpa þeim heróp, sem á landi eru, en ek mun ganga á land með helming liðs ok fram it efra eptir skóginum, ok skulu vér æpa þeim annat heróp, ok má þá vera,» sagði hann, «at þeim bregði nokkut við. Mér kemr þat í hug, at þeir flýi í burt á skóga ok þurfi vér eigi við meira.»
En þat er sagt frá tiltekju þeira Hjálmars, at þá er þeir heyrðu heróp þeira Guðmundar, at þeir bregða sér hvergi við, en er þeir heyrðu annat heróp á land upp, námu þeir stað á meðan. En er þat líðr af, leika þeir sem áðr.
Nú snúa þeir aptr hvárirtveggja undir nesit, ok finnast þeir Oddr ok Guðmundr. «Eigi veit ek víst,» sagði Oddr, «hvárt þessir eru svá skelfir, sem vér höfum hér fundit.»
«Hvat viltu nú ráða taka?» sagði Guðmundr.
«Skjót eru nú mín ráð,» sagði Oddr, «hér skal ekki stelast á þessa menn. Hér munu vér liggja í nótt undir nesinu ok bíða hér morguns.»
Þá ganga þeir á land með lið sitt allt til fundar við Hjálmar, en þegar þeir sjá víkinga á land ganga, þá herklæðast þeir ok ganga á mót þeim Oddi. Hjálmarr spyrr, er þeir finnast, hverr fyrir liði réði.
Oddr svarar: «Hér eru fleiri höfðingjar en einn.»
«Hvat heitir þú?» sagði Hjálmarr.
«Ek heiti Oddr, sonr Gríms loðinkinna ór Hrafnistu.»
«Ertu sá Oddr, at fór til Bjarmalands fyrir skömmu, eða hvert er erendi þitt hingat?»
«Ek vil vita,» sagði Oddr, «hvárr okkar meiri maðr skal vera.»
«Hvé margt hefir þú skipa?» sagði Hjálmarr.
«Ek hefi fimm skip,» sagði Oddr, «eða hversu mikit lið hafi þér?»
«Vér höfum fimmtán skip,» sagði Hjálmarr.
«Þá er liðsmunr mikill,» sagði Oddr.
«Hér skulu sitja hjá tíu skipshafnir,» sagði Hjálmarr, «ok skal maðr manni á mót vera.»
Nú búast hvárirtveggja til bardaga ok fylkja liði sínu ok berjast, meðan dagrinn endist. Þá er kveldar, var haldit upp friðskildi, ok spyrr Hjálmarr Odd, hversu honum þætti at hafa farit um daginn. En hann lét vel yfir.
«Viltu eiga leik þenna optar?» sagði Hjálmarr.
«Ekki ætla ek annat,» sagði Oddr, «fyrir því at ek hefi eigi betri drengi hitta né harðfengari menn, ok munu vér taka til bardaga at ljósum degi.»
Ok var nú svá gert sem Oddr mælti fyrir, ok binda menn sár sín ok fara til herbúða um kveldit. En um morguninn eptir fylktu hvárirtveggja sínu liði til bardaga ok berjast þann dag allan. Ok er á leið daginn, var brugðit upp friðskildi. Þá spyrr Oddr, hversu Hjálmari þótti ganga orrostan um daginn. En hann lét vel yfir.
«Hvárt viltu,» sagði Hjálmarr, «at vit eigum þenna leik inn þriðja daginn?»
«Þá skal til stáls sverfa með okkr,» sagði Oddr.
Þá tók Þórðr til orða: «Er þar fjárván væn ok mikit á skipum yðrum?»
«Þat ferr fjarri,» sagði Oddr, «vér höfum einkis fjár aflat í sumar.»
«Þat ætla ek,» sagði Þórðr, «at ek hafi hvergi þess komit, at óvitrari menn hafi fundizt en hér, því at vér berjumst um ekki nema kapp ok metnað.»
«Hversu viltu þá til hátta?» sagði Oddr.
«Þykkir yðr eigi þat ráð,» sagði Þórðr, «at vér gerum félag várt?»
«Þat líkar mér vel,» sagði Oddr, «en eigi veit ek, hversu Hjálmari er um þat gefit.»
«Ek vil þau ein víkingalög,» sagði Hjálmarr, «sem ek hefi áðr haft.»
«Þat veit ek,» sagði Oddr, «þá ek heyri þau, hversu skapfellt mér er um þau.»
Þá mælti Hjálmarr: «Þat er fyrst at segja, at ek vil aldri eta hrátt né lið mitt, því at þat er margra manna siðr at vinda vöðva í klæðum ok kalla þat soðit, en mér þykkir þat þeira siðr, er líkari eru vörgum en mönnum. Ek vil aldri kaupmenn ræna né búkarla meir en svá sem ek þarf at hafa strandhögg á skipi mínu í nauðsyn. Ek vil ok aldri konur ræna, þó at vér finnum þær á landi uppi með miklum fjárhlutum, ok eigi skal konur til skips leiða nauðgar, ok ef hún kann þat at segja, at hún fari nauðig, þá skal sá engu fyrir týna nema lífi sínu, hvárt sem hann er ríkr eða óríkr.»
«Góð þykkja mér lög þín,» sagði Oddr, «ok mun þat ekki meina váru félagi.»
Ok nú gera þeir félag sitt, ok er svá sagt, at nú hafa þeir jafnmikit lið allir sem þeir Hjálmarr höfðu, áðr þeir fundust.
Eptir þetta spyrr Oddr at, hvar þeir vissi þá fengjar ván. En Hjálmarr svarar: «Á Sælund veit ek liggja fimm berserki, þá sem harðfengari eru en flestir menn aðrir, þeir sem vér höfum spurn af, ok heitir einn Brandr, annarr Agnarr, þriði Ásmundr, fjórði Ingjaldr, fimmti Álfr. Þeir eru allir bræðr ok hafa sex skip ok öll stór. Eða hversu viltu nú, Oddr, hátta til ferðum várum?»
«Þar vil ek at halda,» sagði Oddr, «sem berserkirnir eru fyrir.»
Þeir koma nú við Sælund fimmtán skipum ok spyrja þau tíðendi, at berserkirnir eru á land gengnir at hitta frillur sínar. Þá gengr Oddr á land upp einn saman til fundar við þá. Ok er þeir finnast, lýstr þar í bardaga, ok lýkr honum svá, at hann fellir þá alla, en varð ekki sárr.
En er Oddr var á land genginn, saknar Ásmundr hans ok sagði til Hjálmars: «Já,» sagði hann, «þat mun eigi rjúfast, at Oddr mun á land genginn, ok skulu vér eigi sýslulausir á meðan.»
Nú heldr Hjálmarr þangat sex skipum, sem víkingarnir váru, ok lýstr þar í bardaga, ok var þat allt jafnsnemma, at Oddr kom af landi ofan ok Hjálmarr hafði unnit skipin. Ok nú segja hvárir öðrum tíðendin ok hafa nú bæði aflat sér fjár ok metnaðar.
Nú býðr Hjálmarr þeim Oddi með sér til Svíþjóðar, ok þat þiggr Oddr. En norðr fara Háleygirnir, Guðmundr ok Sigurðr, til Hrafnistu með liði sínu, en mæla mót með sér við Elfi austr. En er þeir Hjálmarr koma í Svíþjóð, tekr Hlöðvér konungr mót þeim báðum höndum, ok sitja þeir þar um vetrinn, ok leggst þar svá mikil virðing á Odd, at konungi þótti enginn hans maki fyrir alls sakir. Skamma stund hafði Oddr þar verit, áðr konungr gaf honum fimm bú.
Konungr átti dóttur eina, þá er Ingibjörg hét. Hún var hverri konu vænni ok bezt at sér um allar íþróttir, þær er kvenmann mátti fríða.
Oddr spurði Hjálmar jafnan, hverju þat sætti, at hann bæði ekki Ingibjargar, — «fyrir því at ek sé, at hugir ykkrir falla saman.»
«Ek hefi beðit hennar,» sagði hann, «en konungr vill eigi gifta þeim manni dóttur sína, er eigi berr konungs nafn.»
«Þá skulu vit draga saman her at sumri,» sagði Oddr, «ok gerum konungi tvá kosti, annathvárt at berjast við okkr eða gefa þér dóttur sína.»
«Eigi veit ek þat,» sagði Hjálmarr, «því ek hefi lengi haft hér friðland.»
Sitja þeir nú þar um kyrrt um vetrinn. En um várit halda þeir í hernað, þegar þeir váru búnir.
Nú er ekki sagt af ferðum þeira, fyrr en þeir finnast við Gautelfi, ok leggja þeir nú í umræðu með sér, hvert nú skal halda um sumarit. En Oddr sagðist fúsastr at halda vestr um haf. Þeir hafa nú tuttugu skip, ok stýrir Oddr drekanum Hálfdanarnaut. Þeir koma við Skotland ok gera þar upprásir, herja ok brenna hvervetna, þar er þeir koma, ok eigi létta þeir fyrr en þeir skattgilda landit. Þaðan fara þeir til Orkneyja ok leggja þær undir sik ok sitja þar um vetrinn. En um várit fara þeir til Írlands ok herja þar bæði með sjónum ok upp á landit. Þess fór Oddr hvergi, at eigi fylgdi Ásmundr honum. En þar flýðu undan bæði á merkr ok skóga börn ok konur ok karlar, en fálu fjárhlut sinn ok sjálfa sik.
Þar var einn dag, at þeir Oddr ok Ásmundr váru tveir saman staddir á landi uppi. Oddr var svá búinn, at hann hafði örvamæli sinn á baki sér, en boga í hendi, ok vildu leita manna nokkurra, ef þeir fyndi. Nú finnr Oddr eigi fyrr en strengr gellr við, ok flýgr ör af skógi ok nemr eigi fyrr staðar en hún kemr at Ásmundi, ok fell hann við ok dó skjótt. Þetta þótti Oddi svá mikil tíðendi ok ill, at hann þykkist aldri slíkan skaða beðit hafa á sinni ævi.
Hann gengr nú á land upp, en Ásmundr lá þar eptir, ok er Oddr svá í illum hug, at hann ætlar sér ekki annat en gera Írum allt þat illt, er honum kemr í hug. Hann kom nú at rjóðri einu ok sér þar fjölda mikinn, bæði konur ok karla. Hann sér mann standa upp í guðvefjarkyrtli, ok hafði boga í hendi, en örvarnar stóðu í vellinum hjá honum. Þat þykkir Oddi at vísu mega ganga, at hann muni þar eptir hefndum eiga at leita, þar sem sá maðr er. Því tekr hann ör eina af Gusisnautum ok leggr á streng ok skýtr at þessum manni. Kom sú á hann miðjan, ok fell hann þegar dauðr niðr. Nú skýtr hann hverri at annarri, svá at hann drap þar þrjá menn aðra. Ok nú flýði liðit á skóga. En Oddr er svá í illum hug við Íra, at hann ætlar at vinna þeim allt þat illt, er hann megi orka. Hann gengr nú eptir skógarbraut einni mikilli. Hann kippir nú upp hverjum runni með rótum, þeim sem fyrir honum verðr. Hann kippir þeim runni upp einum, er lausari var fyrir en aðrir. Þar sér hann hurð undir ok kippir henni upp ok gengr þar niðr í jörð. Þar finnr hann fjórar konur í jarðhúsinu, ok var ein miklu vænst. Hann þrífr þegar í hönd henni ok vill kippa henni ór húsinu.
Hún tók þá til orða: «Láttu mik lausa, Oddr,» sagði hún.
«Hvat tröll veiztu til þess,» sagði hann, «hvárt ek heiti Oddr eða annan veg?»
«Ek vissa þat,» sagði hún, «þegar þú komt hingat, hverr þú vart, ok svá veit ek, at Hjálmarr er með þér, ok skal ek kunna at segja honum, ef ek fer nauðig til skipanna.»
«Eigi skaltu fara at síðr,» sagði Oddr.
Nú taka þær konurnar til hennar ok vilja halda henni, en hún biðr þær hætta. ,Ek mun kaupa at þér,» sagði hún, «at þú látir mik fara í friði, því at mik skortir eigi fé.»
«Fjarri ferr, at ek vilja fé þitt,» sagði Oddr, «því at mik skortir eigi gull né silfr.»
«Þá mun ek láta gera þér skyrtu,» sagði hún.
«Þat er enn svá» sagði Oddr, «at ek á nógar skyrtur eða skyrtugerðir.»
«Kost muntu eiga,» sagði hún, «ok eigi þvílíkrar, sem ek mun láta gera, því at hún skal saumuð með gull, en ger ór silki. Ek mun láta fylgja þá kosti skyrtunni, at þú munt eigi eiga þvílíkrar kosti áðr.»
«Lát mik heyra þá,» sagði Oddr.
«Þik skal aldri kala í henni, hvárki á sjó né á landi. Þik skal eigi sund mæða, ok eigi skal þér eldr granda, ok eigi skal þik hungr sækja, ok eigi skulu þik járn bíta, ok við öllum hlutum mun ek hana gera nema við einum.»
«Hverr er sá inn eini?» sagði Oddr.
«Þik munu járn bíta,» sagði hún, «ef þú ert á flótta, þótt þú sért í skyrtunni.»
«Annat vilda ek optar vinna í orrostum en flýja,» sagði Oddr, «eða hvé nær skal hún ger?»
«At öðru sumri,» sagði hún, «jafnt í þat mund dags, sem nú er, ok er nú sól í suðri. Þá skulu vit hér finnast í þessu sama rjóðri.»
«Hvat kemr þér í hug,» sagði Oddr, «ef þú efnir eigi þetta, hvern kost ek mun gera yðr Írum þá, svá sem ek á þeim illt at launa, er þeir hafa felldan Ásmund?»
«Þykkist þú enn eigi hafa hefnt hans,» sagði hún, «þar sem þú hefir drepit föður minn ok bræðr mína þrjá?»
«Alls ekki þykki mér hans hefnt at heldr,» sagði Oddr.
Þetta verðr nú kaup þeira, sem þau höfðu stofnat, ok skiljast at því.
Fór Oddr nú þar til, at Ásmundr lá, tekr hann nú upp ok leggr á bak sér ok gengr svá búinn til sjóvar. Þá var Hjálmarr kominn á land með liði sínu öllu ok ætlar at leita at Oddi. Þeir finnast skammt frá skipum, ok spyrr Hjálmarr tíðenda, en Oddr sagði honum.
«Hefir þú nokkut hefnt hans?» sagði Hjálmarr.
Þá varð Oddi ljóð á munni:
«Rann ek at víðri
vagns slóðgötu,
áðr en strengvölum
stríðum mættak.
Munda ek Ásmund
auði mínum
aptr ódáinn
öllum kaupa.»
«Hvat skal nú til ráða taka?» sagði Hjálmarr. «Herja muntu nú vilja ok gera hér hvervetna illt.»
«Þat ferr nú fjarri,» sagði Oddr, «því at ek vil nú á burt sem skjótast.»
Þetta undruðust víkingar mjök. En Hjálmarr kvað svá vera skyldu sem Oddr vildi. Þeir verpa þar haug eptir Ásmund. Svá láta víkingarnir illa yfir þessu, at þegar þeir firrast Odd augum, þá leggja þeir ámælisorð á bak honum. En hann lét sem hann vissi þat eigi.
Þeir sigla nú vestan, til þess at þeir koma við Hlésey. Þar liggr fyrir jarl sá, sem eigi er nefndr, ok hefir þrjá tigi skipa. Þeir mæla þegar til bardaga, ok var þar þegar hörð sókn. Þá rak Oddr af sér bleyðiorðit, þat sem víkingar lögðu á hönd honum á Írlandi. Þar fengu þeir Oddr ok Hjálmarr sigr í þessum bardaga.
Þaðan halda þeir til Danmerkr ok spyrja þar þau tíðendi, at lið væri gert fyrir þá at hefna þeira fimm berserkja, er þeir felldu, áðr þeir færi vestr til Írlands. Tveir jarlar hafa fyrir ráðit liðinu, ok lýkur svá fundi þeira, at þeir fella þá báða, en skattgilda landit.
Nú skilja þeir lið sitt, ok sigla þeir Guðmundr ok Sigurðr norðr til Hrafnistu, ok setjast þeir þar at kyrrðum ok vilja létta hernaði. En Oddr sitr eptir í Danmörku um vetrinn, en Hjálmarr fór til Svíþjóðar með sínu liði, ok mæla mót með sér austr á Skáney um várit, ok sitja nú um kyrrt hvárirtveggja þann vetr. En er vár kom, halda þeir Hjálmarr austan ok Þórðr stafnglámi í þat mund, sem mælt var til móts við þá. Er þeir finnast, þá spyrr Hjálmarr, hvert Oddr vill halda um sumarit. En hann sagði, at hann vill til Írlands.
«Eigi vildir þú þar herja í fyrra sumar,» sagði Hjálmarr.
«Hverninn sem þat var,» sagði hann, «þá skal nú þangat fara í sumar.»
Sigla þeir nú ór landi, ok gaf þeim vel byri, þar til at þeir koma við Írland. Þá mælti Oddr: «Nú munu vér tjalda hér, en ek mun ganga á land upp einn saman.»
«Ek mun fylgja þér,» sagði Hjálmarr.
«Einn vil ek fara,» sagði Oddr, «því at ek á hér mælt mót við konur nokkurar í skóginum.»
Oddr fór nú, þar til at hann kemr í þat sama rjóðr, sem þau Ölvör höfðu sammælzt, ok var hún þá eigi komin. Hann fyllist nú þegar upp mikillar reiði við þá Íra ok ætlar þegar á land upp ok herja slíkt allt, er hann má. En er hann hefir farit um hríð, heyrir hann, at vagnar ganga í mót honum.
Þar finnast þau Ölvör, ok heilsar hún honum fyrri: «Nú vil ek, at þú sért mér eigi reiðr, þó at ek hafi seinni orðit en ek kvað á.»
«Er nú búin skyrtan?» sagði Oddr.
«Eigi trauðar þat,» sagði hún, «ok skaltu nú setjast niðr hjá mér, ok vil ek sjá, hverninn þér sami skyrtan.»
Ok svá gerir hann, tekr við ok rekr í sundr ok ferr í síðan, ok var hún honum hæfiliga mikil at öllum hlutum.
«Hvárt fylgja nú allir kostir skyrtunni,» sagði Oddr, «þeir sem ákveðnir váru?»
«Svá er þat,» sagði hún.
«Hverninn er,» sagði Oddr, «hvárt hefir þú ein gert góðgrip þenna?»
Þá varð henni ljóð á munni:
«Serk of frák ór silki
ok í sex stöðum gervan:
ermr á Íralandi,
önnur norðr með Finnum,
slógu Saxa meyjar,
en suðreyskar spunnu,
váfu valskar brúðir,
varp Óþjóðans móðir.»
Þá varð Oddi ljóð á munni:
«Varat sem brynja
eða bláir hringar
ísköld um mik
áðan felli,
þá er um síður
silkiskyrta,
gulli saumuð,
gekk fast ofan.»
«Hversu líkar þér nú skyrtan?» sagði hún. En hann lét vel yfir.
«Nú skaltu kjósa þér laun fyrir skyrtugerðina,» sagði Oddr.
«Svá er hér herskátt,» sagði hún, «síðan faðir minn var felldr, at við er búit, at landit gangi undan mér. Því kýs ek þau launin, at þér sitið hér þrjá vetr.»
«Þá munu vit kaupa fleira,» sagði Oddr, «ok skaltu þat til vinna at ganga með mér ok vera mín eiginkona.»
«Manngjarnliga mun þér mælt þykkja,» sagði hún, «ok skal þetta kjósa.»
Þá litast Oddr um ok sér skammt frá sér riðul manna. Hann spyrr, hvárt þat lið sé sett til höfuðs honum. «Fjarri ferr því,» sagði hún. «Þessir menn skulu fylla flokk þinn til skipa, ok skaltu nú fara með meira sóma en it fyrra sumar.»
Snýr hann nú til skipa ofan ok lið þetta með honum, ok hittast þeir Hjálmarr í tjöldum sínum.
Oddr biðr nú Hjálmar, at hann siti þar þessa þrjá vetr, ok því játar hann. Fær Oddr nú Ölvarar. En á sumrum liggja þeir á herskipum ok drepa víkinga þá, er þangat herjuðu. Ok er þeir höfðu setit þar slíka stund, sem ákveðit var, höfðu þeir eytt víkingum öllum, bæði nærri ok fjarri á Írlandi; sumir váru drepnir, en sumir stukku undan. Þá var Oddi svá leitt orðit at vera þar, at ekki stoðar at letja hann.
Mey hafa þau Ölvör ok Oddr getit sín á millum, ok er sú Ragnhildr nefnd. Þau eiga um þat at ræða, at Oddr vill hafa hana með sér, en Ölvör vill eigi þat. Þar kemr, at Hjálmarr skal þessu skipa, ok vill hann, at mærin vaxi upp með móður sinni.
En er þeir váru búnir, halda þeir á burt ok koma við England. Þeir hafa spurt, at þar liggr víkingr sá, er Skolli hét, ok hafði fjóra tigi skipa. Ok er þeir hafa lagt í lægi, stígr Oddr á bát ok vill finna Skolla at máli. En er þeir finnast, spyrr hann Odd, hvert erendi þeira væri þangat til lands.
«Ek ætla at eiga bardaga við þik,» sagði Oddr.
«Hvat áttu mér illt at inna?» sagði Skolli.
«Ekki,» sagði Oddr, «nema ek vil hafa fé þitt ok líf fyrir þat, at þú herjar á konung þann, er hér ræðr fyrir.» En hann hét Játmundr.
«Ertu sá Oddr,» sagði Skolli, «er fór til Bjarmalands fyrir löngu?»
«Sá er maðr inn sami,» sagði Oddr.
«Ekki er ek svá dulinn at mér,» sagði Skolli, «at ek ætla at halda til jafns við þik. Nú muntu vilja vita, hví ek herja á Játmund konung.»
«Vel má þat,» sagði Oddr.
«Þessi konungr drap föður minn hér frá landi ok marga frændr mína, en síðan settist hann í ríkit. En ek get nú stundum unnit helming af landinu, en stundum þriðjung. Nú þætti mér yðr meiri frami at snúast í lið með mér, ok dræpu vér Játmund konung, en tækim ríkit undir oss, því at ek mun þetta vitnum binda.»
«Þá skaltu,» sagði Oddr, «fá þér átta bændr ofan af landi til eiðafulltings.»
«Svá skal vera,» sagði Skolli.
Nú fór Oddr til skipa sinna ok finnr Hjálmar ok sagði honum, at ef svá gengr sem Skolli hafði talat, at þeir mundu snúast í lið með honum. Sofa þeir nú af um nóttina. En um morguninn ganga þeir á land upp með öllu liði sínu. Þá hafði Skolli þat at sýst um nóttina, at hann var kominn af landi ofan með bændrna, ok unnu þeir honum eiða. Eptir þat slá þeir saman liðinu ok ganga á land upp ok fara herskildi yfir, brenna allt ok bæla, þar er þeir koma. En landslýðrinn flýr undan ok til fundar við konung. En á sunnanverðu landinu finnast þeir, ok lýstr þar þegar í bardaga með þeim, ok börðust þrjá daga. En svá lauk, at þar fell Játmundr konungr. En þeir Oddr leggja landit undir sik ok sitja þar um vetrinn.
En um várit býðr Skolli at gefa þeim landit. En Oddr vill eigi þiggja, — «en þat ræð ek, at þú bjóðir Hjálmari.» En Hjálmarr vill eigi.
«Þat ræð ek þá,» sagði Oddr, «at vit gefum Skolla landit.»
Ok hann þiggr ok mælti svá, at þeir skyldu þar vera ávallt, er þeir vildu, hvárt sem væri vetr eðr sumar. Þeir búa nú tuttugu skip ór landi, ok er nú ekki sagt af þeira ferð, fyrr en þeir koma suðr fyrir Skíðu.
Konungar tveir eru nefndir. Hét annarr Hlöðvér, en annarr Haki. Þeir liggja þar fyrir með þrjá tigi skipa. En er þeir Oddr höfðu lagit skip sín undir land, róa at þeim tíu skip. Ok er þeir finnast, eru þar engin orða áköst, því at þegar lýstr í bardaga með þeim. Þeir Oddr höfðu tuttugu skip. Þar eiga þeir svá harða atlögu, at Oddr hafði þar trautt komit, at honum hafi harðfengara fyrir þótt. En svá lauk þeiri sókn, at þeir unnu þau tíu skip.
Þá tók Oddr til orða: «Allmjök hafa þessir ægðir verit í frásögnum.»
«Hyggr þú þat?» sagði Hjálmarr. «Þetta váru hlaupamenn þeira, er sendir váru til fundar við oss.»
En er þeir höfðu litla stund hvílzt, þá róa þar at þeim tuttugu skip undan landinu, ok þegar lýstr þar í svá harðan bardaga ok ákafan, at þeir Oddr höfðu þar hvergi komit, at þeir hefði þvílíka menn fyrir fundit, hvárki á sjó né á landi. En svá lýkr þeira bardaga, at báðir konungar falla ok allt lið þeira. Enda er svá sagt, at þeir Oddr ok Hjálmarr hefði þá eigi meira lið en þeir sigla burt á einum aski, ok koma við sker þau, er Elfarsker heita. Inn í þau sker ganga vágar, er kallaðir eru Trönuvágar. Þeir sáu þar liggja tvau skip, ok var svörtu tjaldat yfir þeim báðum. Þetta var öndvert sumar.
«Nú vil ek,» sagði Hjálmarr, «at vér gerum eigi vart við ferð vára, fyrir því at víkingar liggja kyrrir undir tjöldum.»
«Þat má ek eigi nýta,» sagði Oddr, «at hafa eigi orð við menn þá, sem ek hitti á leið minni.»
Nú kallar Oddr ok spyrr, hverr skipunum átti at ráða. Maðr sprettir skörum yfir sér ok svarar: «Ögmundr heitir sá.»
«Hvat Ögmundr ertu?» sagði Oddr.
«Hvar hefir þú þess verit, at þú hefir eigi heyrt getit Ögmundar Eyþjófsbana?» sagði skipamaðrinn.
«Eigi hefik heyrt þín getit,» sagði Oddr, «ok aldri hefik sét jafnilliligan mann sem þú ert.»
Svá var sagt frá yfirlitum þessa manns, at hann var svartr á hárslit, ok hekk flóki ofan fyrir andlitit, þar sem topprinn skyldi vera, en alls ekki var at sjá til andlitsins nema tennr ok augu. Þá hefir hann átta menn með sér, er þannig váru í yfirbragði. Þá bitu engi járn. Þeir váru líkari jötnum en mönnum fyrir vaxtar sakir ok illsku.
Þá tók Ögmundr til orða: «Hverr er sjá maðr, at mik lýtir svá?»
«Sá heitir Oddr,» sagði hann.
«Ertu sá Oddr,» sagði Ögmundr, «at fór til Bjarmalands fyrir löngu?»
«Sá er maðrinn,» sagði Oddr, «er þar hefir komit.»
«Þá er vænt um,» sagði Ögmundr, «því at ek hefi þín leitat mestan hluta ævi minnar.»
«Hvat hefir þú nú mér hugat?» sagði Oddr.
«Hvárt viltu berjast á sjó eða landi?» sagði Ögmundr.
«Á sjó vil ek berjast,» sagði Oddr.
Þá taka þeir Ögmundr af sér tjöldin. En þeir Hjálmarr búast við í öðrum stað ok bera grjót á skip sitt. Ok er þeir váru búnir hvárirtveggju, tekst þar harðr bardagi, ok leggja borð við borð. Þeir áttu orrostu harða ok langa. En er þat hafði gengit um hríð, bregðr Ögmundr upp friðskildi ok spyrr Odd, hversu honum þætti at fara. Hann sagði, at honum þótti illa at fara.
«Hví sætir þat?» sagði Ögmundr.
«Því, at ek hefi ávallt áðr við menn barizt, en nú þykkjumst ek eiga við fjándr,» sagði Oddr. «Ek hjó á háls þér áðan, sem mér var hægast, með sverði því, sem ek helt á, ok tók ekki á.»
Ögmundr svarar: «Þat mun mæla mega hvárr okkar við annan, at hér sé eigi síðr átt við tröll en menn. Ek hjó á háls þér, sem mér var hægast, ok hafði ek þat sverð, sem aldri hefir í höggi stað numizt fyrr, ok beit ekki, eða hvárt viltu nú, at vér berjumst lengr?» sagði Ögmundr, «eða viltu, at vit skiljum, því at ek kann at segja þér, hvé fara mun bardagi vár: Hér munu falla þeir fóstbræðr, Hjálmarr og Þórðr, ok lið þitt allt. Þá munu ok falla allir kappar mínir, ok munu vit tveir uppi standa. En ef vit berjumst til þrautar, þá mun ek falla fyrir þér,» sagði Ögmundr.
«Eiga skal leik þenna þangat til,» sagði Oddr, «at fellt er lið várt allt ok þitt.»
Leggja þeir nú saman randir í annat sinn ok berjast, þar til at þeir standa þrír uppi, Þórðr, Hjálmarr ok Oddr. Þeir Ögmundr standa þá ok upp níu. Hann tók þá til orða: «Viltu nú, Oddr, at vit skiljum, því at nú kalla ek jafnvegit, fyrir því at svá mun fara sem ek sagða þér, en þér er ætlaðr aldr miklu meiri en öðrum mönnum. Þú hefir ok skyrtu þá, at þér má ekki granda.»
«Því betr þykki mér,» sagði Oddr, «sem vit skiljum fyrr, ef þú leggr eigi bleyðiorð á bak mér.»
«Hví mun nú eigi gott at skilja?» sagði Ögmundr, «því at nú kalla ek jafnvegit.»
Oddr sagðist vilja burt ór vágunum, ok svá gerðu þeir ok lögðu undir hólm nokkurn. Oddr sagði, at þá lægi þrenn verk fyrir höndum: þat eitt, at fara á skóg ok skjóta dýr, annat, at gæta skips.
«Ek mun eld kveykja,» sagði Hjálmarr, «ok búa til búðarverð.»
Oddr ferr nú á skóg, en Þórðr geymdi skips. En er þeir kómu aptr, var Þórðr horfinn. Þeir fara nú ok leita hans. Þeir finna bátinn, þar sem hann var festr. Þeir leita nú Þórðar ok finna hann í bjargskoru einni. Sitr hann þar ok er örendr.
«Þetta er svá illr atburðr,» sagði Oddr, «at vit höfum eigi slíkan skaða beðit, síðan Ásmundr lézt.»
Þeir leita nú, hvat honum hefir at bana orðit, ok finna, at undir annarri hendinni stendr spjót, en fjöðrin tók út undir annarri.
«Þat mun inum illa Ögmundi þótt hafa,» sagði Oddr, «at eigi hafi jafnvegit verit með oss. Skulu vit nú þegar leggja út í vágana at leita þeira.»
Ok svá gerðu þeir, ok var Ögmundr þá allr í burtu. Þeir leituðu hans viku fulla ok fasta um sker ok um skóga, eyjar ok andnes ok finna hann hvergi né frétta til hans. Þeir halda nú þangat, sem Þórðr er, ok færa hann til Svíþjóðar ok verpa þar haug eptir hann. Síðan fara þeir heim til Uppsala ok segja konungi þessi tíðendi.
Konungr tók við þeim báðum höndum, ok settust þeir um kyrrt, en at sumarmagni bauð konungr, at þeir siti þar, — «ok mun ek fá ykkr skip ok lið fyrir land fram, svá at þit megið skemmta ykkr.»
Þat er nú af þeim Oddi at segja, at þeir búa tvau skip ok hafa fjóra tigi manna á hváru skipi. Þeir sigla nú fyrir land fram. Svá berr til, at veðr bægir þeim, ok halda þeir at ey einni, er heitir Sámsey. Þar eru vágar þeir, er heita Munarvágar. Þeir leggja skip sín í lægi ok tjalda yfir sér. En þat hefir at gengit um daginn á skipi Odds, at húsasnotra hefir í sundr gengit. En er morgunn kemr, ganga þeir á land upp Oddr ok Hjálmarr at höggva sér efnitré. Hjálmarr var svá vanr at ganga, at hann hafði öll herklæði sín, þau sem hann hafði í bardögum. Oddr hafði eptir látit örvamæli sitt at skipum niðri, en bæði hafði hann skyrtu sína dag ok nátt. Allt lið þeira var í svefni.
Þeir finna eigi fyrr en víkingar koma at þeim, ok er sá Angantýr nefndr, er fyrir þeim var. Þeir váru tólf saman ok váru allir bræðr. Þeir hafa aldri fleira lið ok höfðu þá farit víða um heim ok fengit hvergi viðnám. Nú koma þeir at, þar er skip þeira Odds ok Hjálmars váru. Þeir hlaupa á þá með bardaga, ok gengr þar skjótt saga frá, at þeir drepa þar hvert mannsbarn, er á skipunum var.
Þá taka þeir til orða bræðr ok segja svá: «Þat er þó um at ræða, at eigi hefir Arngrímr, faðir várr, í annat sinn logit meir at oss en þá hann sagði oss þessa menn harða ok mikla víkinga, svá at ekki reisti rönd við, en vér höfum hér svá komit, at allir hafa verst at borit sik ok sízt dugat. Ok förum heim ok drepum skítkarlinn, föður várn, ok hafi hann þat fyrir lygi sína.»
«Þat er annathvárt,» sögðu sumir, «at þeir Oddr ok Hjálmarr hafa mest ægðir verit, eða hitt ella, at þeir munu vera gengnir á land upp, er veðr er gott. Nú munu vér ganga á land upp ok leita þeira heldr en at fara aptr at óreyndu.»
Þeir gera nú svá tólf bræðr, ok kemr nú á þá berserksgangr, ok fara grenjandi. Þá kom ok berserksgangr á Angantý, en þat hafði aldri fyrr orðit. Þetta stenzt á ok þeir Oddr ganga ofan ok Hjálmarr frá mörkinni. Nú nemr Oddr stað ok stingr við fótum. Hjálmarr spyrr, hvat honum sé.
Oddr mælti: «Berr fyrir mik læti kynlig. Mér þykkir stundum sem griðungar gelli eða hundar ýli, en stundum er því líkt sem grenjat sé, eða veiztu nokkut þá menn, at þann veg sé til náttúru, at slík læti hafi.»
«Já,» sagði Hjálmarr, «veit ek þá tólf bræðr.»
«Kanntu nöfn þeira?» sagði Oddr.
Þá varð Hjálmari ljóð á munni:
«Hervarðr, Hjörvarðr,
Hrani, Angantýr,
Bíldr ok Búi,
Barri ok Tóki,
Tindr ok Tyrfingr,
tveir Haddingjar,
þeir í Bólm austr
bornir váru,
Arngríms synir
ok Eyfuru.
Þá frá ek manna
meinúðgasta
ok ógjarnasta
gott at vinna.
Þeir eru berserkir
böls of fylldir,
tvau skip hruðu
tryggra manna.»
Þá sér Oddr, hvar berserkirnir fara, ok varð honum ljóð á munni:
«Menn sé ek ganga
frá Munarvágum
gunnar gjarna
í grám serkjum.
Þeir hafa reiðir
rómu háða.
Eru okkur skip
auð á ströndu.»
Þá mælti Oddr: «Þetta kemr eigi vel við,» sagði hann, «því at örvamæli mitt ok bogi lá eptir við skip niðri, en ek hefi bastöxi eina í hendi.» Oddr kvað þá stöku eina:
«Þá var mér ótti
einu sinni,
er þeir grenjandi
gengu af öskum
ok emjandi
í ey stigu.
Þá frá ek fyrða
fláráðasta
ok örvasta
illt at vinna.»
Oddr gengr nú aptr í mörkina ok höggr sér kylfu eina, en Hjálmarr bíðr þar eptir. Ok er hann kemr at ofan, þá koma þeir at neðan berserkirnir. Þá kvað Hjálmarr þetta:
«Hliðu vér
fyrir hjaldrviðum,
aldri, þótt okkr
atalt þykki.
Vit skulum í aptan
Óðin gista
tveir fóstbræðr,
en þeir tólf lifa.»
Þá segir Oddr enn svá:
«En ek því einu
orði hnekkta:
Þeir skulu í aptan
Óðin gista
tólf berserkir,
en vit tveir lifa.»
Þá varð Angantý ljóð á munni:
«It eruð halir
harðir komnir
seggir ór hlunnviði.
Fallnir eru ykkrir
förunautar,
ok farið í höll Viðris.»
Þá kvað Oddr:
«Hér eru rekkar
reiðir komnir,
tírarlausir,
eru tólf saman.
Einn skal við einn
orrostu heyja
hvatra drengja,
nema hugr bili.»
«Hverir eru þessir menn,» sagði Oddr, «at vér höfum hér hitta?»
«Maðr heitir Angantýr,» sögðu hinir, «sá er fyrir liði ræðr. Vér erum tólf bræðr, synir Arngríms jarls ok Eyfuru austan af Flæmingjalandi. En hverr spyrr at því?» sagði Angantýr.
«Hér heitir annarr Oddr, sonr Gríms loðinkinna, en annar heitir Hjálmarr inn hugumstóri.»
«Þá er vel á móti,» sagði Angantýr, «fyrir því at ykkar höfu vit víða leitat.»
«Hafið þér nokkut komit til skipa várra?» sagði Oddr.
«Kómu vér þar,» sagði Angantýr, «ok er þar allt unnit oss til handa.»
«Hversu ætlið þit nú þá til,» sagði Hjálmarr, «um fund várn?»
«Ek ætla,» sagði Angantýr, «sem þit mæltuð til áðan, at hér skal einn við einn eiga, ok ætla ek mér Odd, fyrir því at þú hefir skyrtu þá, at þér er því fyrir heitit, at þik skuli engi járn bíta, en ek hefi sverð þat, er Tyrfingr heitir ok dvergar smíðuðu ok hétu, at hvergi skyldi í höggi stað nema, hvárt fyrir eru járn eða steinar. Hér er skipt í helminga liði, ok fara sjau í annan stað, en ek við fimmta mann. Þat er líkt látit, ek einn ok Haddingjar tveir. Þá kemr einn í móti Tyrfingi.»
Þá tekr Hjálmarr til orða: «Ek vil berjast við Angantý, því at ek hefi brynju þá, er ek hefi aldri sár í fengit. Hún er sett ferföldum hringum.»
«Þá gerir þú illa,» sagði Oddr, «því at okkr mun hlýða, ef ek berjumst við Angantý, en víst eigi ella.»
«Hvernig sem ferr,» sagði Hjálmarr, «þá skal ek ráða.»
Þá mælti Angantýr: «Þat vil ek,» sagði Angantý, «ef nokkurr vár kemst á burt heðan, þá skal enginn annan ræna at vápnum. Ek vil hafa Tyrfing í haug með mér, þótt ek deyja. Svá skal Oddr hafa skyrtu sína ok skeyti, en Hjálmarr brynju sína.»
Ok svá skilja þeir, at þeir skulu verpa haug eptir aðra, er lifa.
Nú ganga þeir fyrst fram Haddingjar tveir, en Oddr lýstr sitt kylfuhögg hvárn þeira, ok þurfa þeir ekki fleiri. Þá ríss upp hverr eptir annan, þeir er við Odd skyldu eiga, ok svá lýkr, at hann drepr þá alla, er honum váru ætlaðir. Nú tekr Oddr hvíld. Þá stendr Hjálmarr upp ok þar einnhverr á mót. Varð skammt viðskipti þeira, áðr hann fellr. Þá ríss upp annarr, inn þriði ok fjórði. Þá ríss upp Angantýr, ok eiga þeir harðan ok langan atgang, en svá lýkr, at Angantýr fellr fyrir Hjálmari. Þá gekk Hjálmarr at þúfu einni ok sezt niðr ok hnígr at upp. Oddr gengr at honum ok kvað vísu:
«Hvat er þér, Hjálmarr?
Hefir þú lit brugðit.
Þik kveð ek mæða
miklar undir.
Hjálmr er þinn höggvinn,
en á hlið brynja.
Nú kveð ek fjörvi
of farit þínu.
Ok hefir nú sannazt þat, er ek sagða þér, at okkr mundi eigi hlýða, ef þú berðist við Angantý.»
«Eigi er undir því,» sagði Hjálmarr, «deyja skal hverr um sinn,» ok kvað þetta:
«Sár hefi ek sextán,
slitna brynju,
svart er mér fyr sjónum,
sékat ek ganga.
Hneit mér við hjarta
hjörr Angantýs,
hvass blóðrefill
herðr í eitri.»
«Nú hefi ek þann skaða beðit,» sagði Oddr, «at ek mun aldri bætr bíða, meðan ek lifi, ok hefir nú illa gefizt þrá þitt, ok mundu vér hér mikinn sigr fengit hafa, ef ek hefða ráðit.»
«Nú skaltu setjast niðr,» sagði Hjálmarr, «ok vil ek kveða ljóð nokkur ok senda heim til Svíþjóðar.»
Hann kvað nú þetta:
«Fregna eigi þat
á fold konur,
at fyr höggum
hlífast létak.
Hlær eigi at því,
at ek hliða gerðak,
snót svinnhuguð
Sigtúnum í.
Hvarf ek frá fögrum
fljóða söngvi,
ótrauðr gamans,
út með Sóta.
För skundaðak
ok fórk í lið
hinzta sinni
frá hollvinum.
Leiddi mik in hvíta
hilmis dóttir
á Agnafit
útanverða.
Saga mun sannast,
er hún sagði mér,
at ek aptr koma
eigi mundak.
Hvarf ek frá ungri
Ingibjörgu,
skjótt réðum þat,
á skapadægri.
Sá mun fljóði
fastnæmr tregi,
er vit síðan
séumst aldrigi.
Ber þú til sýnis,
sá er minn vili,
hjálm ok brynju
i höll konungs.
Hugr mun gangast
hilmis dóttur,
er hún höggna sér
hlíf fyr brjósti.
Átta ek á foldu
fimm ból saman,
en því undak
aldri ráði.
Nú verð ek liggja
lítt megandi,
sverði undaðr,
Sámseyju í.
Drag þú mér af hendi
hring inn rauða
ok fær inni ungu
Ingibjörgu.
Sá mun henni
hugfastr tregi,
er vit síðan
séumst aldrigi.
Sé ek, hvar sitja
Sigtúnum í
fljóð þau, er löttu
farar mik þaðan.
Gleðr eigi Hjálmar
í höll konungs
öl né rekkar
of aldr síðan.
Nú vil ek ok, at þú berir kveðju mína öllum bekkjunautum okkrum, ok mun ek nefna þá á nafn:
Drukku vér ok dæmdum
dægr margt saman
Álfr ok Atli,
Eyvindr, Trani,
Gizurr, Gláma,
Guðvarðr, Starri,
Steinkell, Stikill,
Stórólfr, Vífill.
Hrafn ok Helgi,
Hlöðvér, Ígull
Steinn ok Kári,
Styrr ok Áli,
Össurr, Agnarr,
Ormr ok Trandill,
Gylfri ok Gauti,
Gjafarr ok Raknarr.
Fjölmundr, Fjalarr,
Frosti ok Beinir,
Tindr ok Tyrfingr,
tveir Haddingjar,
Valbjörn, Vikarr,
Vémundr, Flosi,
Geirbrandr, Goti,
Guttormr, Snerill.
Styrr ok Ári,
Steinn ok Kári,
Vöttr, Véseti,
Vémundr, Hnefi.
Vér á einn bekk
allir sátum
teitir ok reifir;
því emk trauðr flugar.
Svarfandi, Sigvaldi,
Sæbjörn ok Kolr,
Þráinn ok Þjóstólfr,
Þórólfr ok Svalr,
Hrappi ok Haddingr,
Húnfastr, Knúi,
Óttarr, Egill
með Ingvari.
Nú vil ek þess biðja þik,» sagði Hjálmarr við Odd, «at þú látir mik eigi verða lagðan í haug hjá svá illum vættum sem berserkirnir eru, fyrir því at ek þykkjumst miklu betr at mér en þeir.»
«Þetta vil ek veita þér,» sagði Oddr, «sem þú beiðir, því at nú þykki mér sem fast dragi at þér.»
«Nú skaltu draga hringinn af hendi mér,» sagði Hjálmarr, «ok færa Ingibjörgu, ok seg henni, at ek senda henni hann á deyjanda degi.» Nú verðr Hjálmari ljóð á munni:
«Drekkr með jöfri
jarla mengi
öl glaðliga
at Uppsölum.
Mæðir marga
mungát fira,
en mik eggja spor
í eyju þjá.
Hrafn flýgr sunnan
af hám meiði,
ok er eptir þar
örn í sinni.
Þeim gef ek erni
efstum bráðir.
Sá mun á blóði
bergja mínu.»
Ok eptir þat dó Hjálmarr. Oddr dró þá saman berserkina í eina kös ok sveigði þar at utan viðu. Þat var skammt frá sjó. Þar leggr hann hjá þeim vápn þeira ok klæði, rænandi þá engum hlut. Síðan bar hann þá at utan torf ok eyss eptir þat sandi. Síðan tekr hann Hjálmar ok leggr á bak sér, gengr til sjóvar ofan ok lætr hann niðr á ströndinni, en hann gengr út á skipin, berr þá á land hvern mann, er fallit hafði, ok verpr þar annan haug eptir lið sitt, ok er þat sagt af þeim mönnum, er þar hafa komit, at enn sjái þess merki í dag, er Oddr gerði þá.
Eptir þetta leggr Oddr Hjálmar á skip út ok flyzt undan landi. Þá verðr Oddr at taka til íþróttar sinnar, þeirar er honum var léð, dregr segl upp í logni ok siglir heim til Svíþjóðar með Hjálmar dauðan. Hann tók þar land, sem hann kaus á. Hann dregr upp skip sitt, en leggr Hjálmar á bak sér ok gengr heim til Uppsala með hann ok lætr hann niðr fyrir hallardyrum. Hann gengr inn í höllina ok hefir brynju Hjálmars í hendi sér ok svá hjálm hans ok leggr niðr á hallargólfit fyrir konungi ok sagði honum tíðendi þau, sem gerzt höfðu.
Síðan gekk hann þangat, er Ingibjörg sat á stóli. Hún saumaði Hjálmari skyrtu.
«Hér er hringr,» sagði Oddr, «at Hjálmarr sendi þér á deyjanda degi ok kveðju sína með.»
Hún tekr við hringinum ok lítr á, en svarar engu. Hún hnígr þá aptr í stólsbrúðunum ok deyr þegar.
Þá skellir Oddr upp ok hlær ok mælti þetta við: «Eigi er þat fleira um hríð, at vel hefir at farit, þá skal því fagna. Nú skulu þau njótast dauð, er þau máttu eigi lífs.»
Oddr tekr hana upp ok berr hana í faðm sér ok leggr í faðm Hjálmari fyrir hallardyrum ok gerir menn inn í höllina eptir konungi ok bað hann sjá, hversu hann hafði um búit. Eptir þetta fagnar konungr honum vel ok setr Odd í hásæti hjá sér. En þegar hann hafði hvíld tekit, þá sagði konungr, at hann vill láta at erfi fá eptir þau Hjálmar ok Ingibjörgu ok verpa haug eptir þau. Konungr lætr svá alla hluti gera sem Oddr sagði fyrir. Þá er fram borinn hjálmr ok brynja, er Hjálmarr hafði átt, ok þykkir mönnum mikils vert um afrek hans ok hvé mikit honum hafði til fjörs verit, ok nú eru þau lagin bæði í einn haug. Gengu allir menn at sjá þetta þrekvirki, ok lét Oddr þetta gera með mikilli virðingu.
Nú sitr Oddr í kyrrðum þann vetr með Hlöðvé konungi, en um várit fær konungr honum lið ok tíu skip, ok nú ferr Oddr um sumarit at leita Ögmundar Eyþjófsbana á nýja leik ok fann hann hvergi.
Svá bar til um haustit, at Oddr kom til Gautlands. Þar spyrr hann til víkings þess, er Sæmundr heitir. Honum var sagt frá, at hann var torsóttari en aðrir menn. Hann hafði hálfan sétta tug skipa. Þar kómu þeir Oddr með tíu skip, ok þegar er þeir finnast, þá lýstr þar í bardaga svá langan ok harðan, at eigi skorti. En svá lauk um kveldit, at hroðin eru öll skip fyrir Oddi ok hann stóð upp einn manna. Þá stökkr Oddr fyrir borð, er náliga er myrkt orðit. Þat sér einn maðr, at hann leggst frá skipunum. Hann þreif upp gaflak eitt, ok skutu þeir eptir honum. Þat kemr í kálfa Odds, svá at í beini stóð. Honum kemr í hug, hvar hann var staddr, at hann mundi á flótta kominn vera. Hann lagðist þá aptr at skipunum, en víkingarnir sáu Odd ok kippa honum upp í skipit. Sæmundr bað þá láta koma fjötr á fætr honum, bogastreng á hendr. Svá var gert sem hann mælti fyrir.
Nú sitr Oddr í fjötrunum, ok eru fengnir til tólf menn at vaka yfir honum, en Sæmundr lætr sik flytja til lands ok lætr tjalda yfir sér.
Þá mælti Oddr við þá, er til váru fengnir at vaka yfir honum: «Hvárt vilið þér, at ek skemmta, eða vilið þér skemmta, er svá er daufligt?»
«Oss þætti,» sagði sá, er fyrir þeim er, «sem þér sé lítt til gamans hagat; þú ert í fjötrum, en ætlaðr til dráps á morgun.»
«Ekki kvíði ek því,» sagði Oddr. «Deyja skal hverr um sinn.»
«Þat kjósum vér þá, at þú skemmtir,» segja þeir.
Hann kveðr þeim kvæði ok léttir eigi fyrr en þeir eru sofnaðir allir. Þá fór Oddr þangat til, er öx lá á þiljunum. Hann getr snúit henni svá, at eggin horfir upp. Þá snýr hann þar við herðunum, en gnýr við höndunum, til þess er hann varð lauss. Þá hefir hann hendr at fjötrinum ok færir hann af sér. Ok sem hann er lauss, þykkir honum skör rýmra. Nú gengr hann þangat, er þeir sofa, ok stingr á þeim öxarskaptinu ok bað þá vakna, — «því at þér sofið sem snápar, en bandinginn er lauss orðinn.»
Síðan drap hann þá alla, tekr síðan örvamæli sitt ok stígr á bát ok flyzt til lands. Síðan gengr hann til skógar ok dregr gaflakit ór fæti sér ok bindr um sár sitt.
Nú er at segja frá Sæmundi, at hann vaknar í tjaldinu ok gerir menn út til skipanna, þar er varðmennirnir váru, ok var Oddr í burtu, en drepnir allir varðmennirnir, ok þykkjast þeir sakna vinar í stað ok segja Sæmundi þessi tíðendi, ok ferr hann nú hvervetna um Gautland at leita Odds, en Oddr ferr í öðrum stað at leita Sæmundar.
Þat verðr einn morgin snemma, at Oddr kemr fram ór mörkinni. Hann sér tjöld Sæmundar á landi, en skipin flutu á höfninni. Hann snýr aptr í mörkina ok höggr sér kylfu eina, gengr síðan ofan at tjaldinu ok fellir þat ofan á Sæmund ok hans menn. Drepr hann þar Sæmund ok þá fimmtán saman. Síðan gerir hann þeim tvá kosti, er á skipunum váru, at þeir skulu ganga á hönd honum ok gerist hann höfðingi þeira, ok þann kjósa þeir. Siglir Oddr nú heim til Svíþjóðar ok hefir þó lítit lið ok sitr þar þann vetr.
Þá gerir Oddr sendimenn norðr til Hrafnistu ok biðr þá liðs frændr sína, at þeir kæmi norðan um várit Guðmundr ok Sigurðr. Þeir verða vel við ok fara til fundar við Odd. Ok er þeir finnast, verðr þar fagnafundr.
Nú búa þeir skip sín ór landi ok halda suðr í lönd ok þar sem grunnsævi var mikit, fyrir því at þangat hafði Oddr áðr sízt haldit. Herja þeir nú suðr um Valland, Frakkland ok Helsingjaland. Þar reka þeir mikinn hernað.
Er nú ekki sagt af ferð þeira, fyrr en þeir brjóta skipin við eitthvert land. Þar ganga þeir á land með lið sitt. Sem þeir kómu á landit, þá sáu þeir hús fyrir sér. Þat var nokkut með öðrum hætti gert en þau, er þeir höfðu áðr sét. Þangat gengu þeir til hússins. Þat var gert af steini ok opit.
Oddr mælti: «Hvat ætlar þú, Sigurðr, hvat húsi þetta muni vera, er vér erum at komnir?»
«Eigi má ek þat vita,» sagði hann. «En hvat ætlar þú, Oddr frændi?»
«Eigi veit ek,» sagði hann «en þess get ek, at menn byggi húsit ok munu hingat vitja, ok skulu vér ekki inn ganga at svá búnu.»
Þeir setjast niðr í einhverjum stað úti hjá húsinu, en er stund leið, sjá þeir, at menn drífa til hússins ok þat með, at þar fylgja læti, þau er þeir hafa aldri þvílík heyrt.
«Þat ætla ek,» sagði Oddr, «at hér sé allkynligir menn á þessu landi. Skal hér nú bíða, til þess er menn ganga frá húsinu.»
Þat fór svá sem Oddr gat, at þetta líðr af, ok drífa menn frá húsinu. Einn af liði þeira landsmanna gengr þangat, sem þeir Oddr sátu, ok mælti: «Hverir eru þessir?»
Oddr segir honum it sanna, — «eða hvat land er þat, er vér erum á komnir?» Sá sagði, at þat heitir Aqvítanía.
«En hvat táknar hús þetta, er þér hafið at staðit um stund?»
«Þetta köllum vér ýmist musteri eða kirkju.»
«En hvat látum er þat, er þér hafið haft?»
«Þat köllum vér tíðagerð,» sagði landsmaðr. «En hvern veg er farit um ráð yðvart, ok hvárt eruð þér heiðnir til lykta?»
Oddr svarar: «Vér vitum alls ekki til annarrar trúar en vér trúum á mátt várn ok megin, en ekki trúum vér á Óðin, eða hverja trú hafi þér?»
Landsmaðr sagði: «Vér trúum á þann, er skapat hefir himin ok jörð, sjóinn, sól ok tungl.»
Oddr mælti: «Sá mun mikill, er þetta hefir allt smíðat, þat hyggjumst ek skilja.»
N&u