Lausnarsteinn og hulinhjálmssteinn.

Það er alkunnugt, að til eru lausnarsteinar, en það eru einnig til steinar, sem gagnstæða verkun hafa. Helga Magnúsdóttir amma mín,1 merk kona og skýr, dáin 1836 rúmlega sjötug, sagðist í ungdæmi sínu hafa átt fullan kistil af fallegum steinum, sem hún hafi fundið og safnað. Einu sinni lagðist þar kona á gólf og gat ekki fætt, hvað sem til var reynt. Loksins segir einhver, það komi líklega til af steinunum hennar Helgu. Hún sagðist þá ekki hafa verið sein á sér að hlaupa út með kistilinn. En rétt þegar hún var komin út með hann, fæddi konan barnið. Henni þótti þá auðsætt, að í kistlinum hafi verið steinar, sem tálmuðu fæðingunni. Litlu seinna fékk karl einn hjá henni alla steinana hennar.

Einu sinni var Helga amma mín, þegar hún var barn, að leika sér með öðrum börnum. Fann hún þá einn fallegan stein, en ég man nú ekki, hvernig hún lýsti honum. Hélt hún á honum í hendinni. Þá segir eitt barnið hitt (Bjarni bróðir hennar): „Hvar er hún Helga?“ „Ég er hérna“, segir Helga. „Hvar þá?“ segja þau og sjá hana ekki. Gengur svo nokkuð, að þau fá ekki séð hana, og ærast að leita að henni. Dettur henni þá í hug, að steinninn kunni að valda þessu. Fleygir hún því steininum, og sjá þau hana strax. Steininn fann hún ekki aftur.

Árið 1848 vildi það til, að á Lambanesi í Fljótum, að börn Steins Guðmundssonar bónda þar, Guðmundur sjö ára og Guðrún á fjórða ári, voru að leita að steinum þar við ána. Var Guðmundur búinn að safna smásteinum hátt í vettlinga sína. Finnur hann þá stein einn fremur móleitan með dökkum dröfnum, álíka stóran og hrossagauksegg, og eins og egg í lögun, með laut í digrari endann, og lætur hann þennan stein í vettling sinn. Þá fer Guðrún að kalla á Guðmund. „Ég er hérna“, segir Guðmundur, en Guðrún sér hann ekki, kallar á ný og fer að gráta. Hleypur þá Guðrún að ánni, því hún hélt hann væri kominn í hana, en Gvendur fleygir vettlingunum og hleypur í ósköpunum að ná henni. Sér hún hann þá strax. Nú ætla þau að taka vettlingana, en finna aldrei vettlinginn þann, sem steinninn var í, né heldur steininn. Frá þessu sagði Guðmundur litlu síðar. Ég (Jón Norðmann) hef nú í des. 1861 spurt Guðrúnu að þessu, og segist hún glöggt muna, að vettlingarnir voru hvítir með ljósbláu uppbroti fremur stórir, — að hún sá ekki Guðmund, fór að gráta, ætlaði í ána að leita þar að honum, og að þau fundu ekki nema annan vettlinginn. Steininn sá hún ekki. Um þetta spurði ég og Guðmund í janúar 1862, og sagði hann eins frá, og vildi hann fortaka, að hann hefði fleygt vettlingnum í ána, þar hinn vettlingurinn var á eyrinni langt frá ánni. Vettlingarnir sagði hann hafi verið hvítir með bláu uppbroti. Steinninn sagði hann hefði að öllu verið líkastur hrossagaukseggi.

Eftir „Allrahanda“ séra Jóns Norðmanns. Sbr. Þjóðsögur Jóns Árnasonar I, 649–651.