N

nadd-él, n. shower of arrows; -göfugr, a. bright-studded (?).

naddr (-s, -ar), m. stud, nail.

naðr (gen. -rs), m., naðra, f. adder, snake (naðra mikil ok illileg).

nafarr (dat. nafri), m. auger, gimlet.

nafars-rauf, f. gimlet-hole.

nafli, m. navel.

nafn, n. (1) name; at nafni, by name; í nafni e-s, in one’s name; (2) name, title (hersir at nafni).

nafna, f. female namesake.

nafn-bót, f. title, rank; -festr, f. ‘name-fastening’, a gift which it was usual to make when a new name was given to any one (hvat gefr þú mér at -festi?); -frægr, a. famous, renowned; -gipt, f. bestowing of title and rank; -gipta (-pta, -ptr), v. to name, call.

nafni, m. namesake (finnast þeir nafnar jafnan).

nafn-kenna (-da, -dr), v. to name; -kunnigr, a. renowned; -ligr, a. appropriate as a name; -toga (), v. to name, mention, speak of.

nafra-skjóða, f. gimlet-bag.

naga (), v. = gnaga.

nagga (), v. = gnadda.

nagl (gen. nagls, pl. negl), m. nail.

nagli, m. nail, spike (naglar í skipi).

nagls-rœtr, f. pl. root of the nail.

nakinn, a. naked, = nøkviðr.

nakkvar, adv. somewhere.

nakkvarr, nakkverr, pron. any, = nekkverr, nökkurr).

nara (pres. nari), v. to linger.

nasa-, gen. pl. from ‘nös’; -dreyri, m. bleeding at the nose; -læti, n. pl. snuffling; -vit, n. the sense of smell.

nas-björg, f. = nefbjörg; -bráðr, a. hot-headed; -raufar, f. pl. nostrils.

nauð, f. (1) need, distress; í nauðum staddr, in distress, distressed; með nauðum, with great difficulty; (2) bondage, = ánauð (seldr í nauð); (3) pl. shackles, fetters (hann vissi sér á höndum höfgar nauðir).

nauða (), v. to rustle, = gnauða.

nauða-kostr, m. dire choice; -mikill, a. very severe (vetr -mikill).

nauða-maðr, m. bondsman.

nauða-sætt, f. an enforced agreement (taka -sætt af jarlinum).

nauð-beita, f. sailing close to the wind (leggja í -beitu); -beygja (-ða, -ðr), v. to force, compel, subdue; -fölr, a. very pale.

nauðga (), v. to compel, force, with dat. (n. mönnum til blóta).

nauð-gjald, n. forced payment; -göngull, a. helping (women) in need (þær nornir, er nauðgönglar eru).

nauðigr (acc. nauðgan), a. unwilling, reluctant (Þyri fór mjök nauðig); taka konu nauðga, to ravish, mér er e-t nauðigt, it is against any will, I do not like it.

nauð-kván, f. unwilling wife.

nauðleyta-maðr, m. near kinsman.

nauð-leyti, n. close affinity, relationship (vera í -leytum við e-n); -liga, adv. painfully; -ljótr, a. hideous; -maðr, m. husband; -mágr, m. an enforced ‘mágr’; -oka (), v. to compel, force; -pína (-da, -dr), v. to force by torments.

nauðr, f. necessily, need; ef mik n. um stendr, if I am in need.

nauð-reki, a. drifted by a storm; -skilja, a. indecl. doomed to part; -skilnaðr, m. forced parting, forced divorce; -staddr, pp. distressed, = í nauðum staddr; -syn (gen. -synjar, pl. -synjar), f. need, necessity (er -syn at drepa niðr illu orði); ganga -synja sinna = ganga eyrna (eyrenda) sinna; -synja (), v. impers., e-n -synjar, one stands in need of.

nauðsynja-erendi, n. pressing business; -för, f. pressing journey; -hlutir, m. pl. necessaries; -lauss, a. unnecessary; at -lausu, without necessity (Þ. hafði at -lausu gengit á vaild Hrafns); without impediment, in case there be no lawful hindrance; -sýsla, f. pressing business; -verk, n. needful work (hér hefir þú mikit -verk unnit).

nauðsyn-liga, adv. necessarily; -ligr, a. necessary.

nauðu-liga, adv. (1) in need; -liga kominn, staddr, in straits; (2) with difficulty; komast -liga undan, á brott, fá -liga forðat sér, to have a narrow escape; -ligr, a. hard, difficult.

nauðung, f. compulsion, constraint.

nauðungar-eiðr, m. an oath taken under compulsion; -kostr, m. compulsory terms; -laust, adv. without compulsion; -maðr, m., vera -maðr e-s, to be under another person’s thumb; -sætt, f. compulsory agreement (cf. ‘nauðasætt’).

naust, n. boat-house, boat-shed.

naut, n. neat, cattle (menn hafa þar mart nauta ok sauða).

nauta-beit, f. pasture for cattle; -brunnr, m. well for watering cattle; -ferill, m. cattle-track; -fjöldi, m., -flokkr, m. drove of cattle; -gæzla, f. the keeping of cattle; -hellir, m. a cave used as a stall; -maðr, m. neat-herd, herdsman; -mark, n. cattle-mark; -vara, f. cattle-hides.

naut-fall, n. = nauts-fall; -fé, n. cattle; -fellir, m. loss (death) of cattle; -högg, n. the blow which fells an ox (nú vil ek eigi bíða -höggsins).

nautn, f. use made of a thing (ofmikil n. á skóginum), = neyzla.

nautr (-s, -ar), m. (1) partaker (with another person); (2) donor, giver (góðr þótti mér þá nautrinn, er Hákon jarl var); (3) gift (following the gen. of the person from whom it comes); sverðit konungs-nautr, the sword that was the king’s gift.

naut-reki, m. herdsman, drover.

nauts-fall, n. a neat’s carcase; -fóðr, n. a neat’s fodder for the winter; -húð, f. ox- or cow-hide; -rófa, f. tail of a cow or ox.

(nái, náða, nát), v. (1) to get hold of, reach, overtake, with dat. (Ingimundr hleypr nú í skóginn ok náðu þeir honum ekki); ná til e-s, to reach one (með sverðinu); (2) to get, obtain (er hann náði konungs fundi); vér höfum eigi nát lögum, we have not had a lawful trial; (3) with infin., to be able, be allowed (náði engi maðr at bera konungsnafn, nema hann einn); heilindi sitt ef maðr hafa náir, if a man may enjoy his good health; (4) impers., kennimenn þeir er á þvísa landi næði, those clergymen who were to be got in this country; (5) refl., nást, to be caught; ef þat náist eigi, if that cannot be attained; recipr., to reach one another; þar var mýrlent ok máttu þeir eigi nást til, they could not come to close quarters.

ná-, in compds. nigh, near.

ná-bjargir, f. pl. the last service to the dead, closing the nostrils, eyes and mouth (veita e-m -bjargir).

ná-borinn, pp. near akin, closely related; -búð, f. dwelling near to, neighbourhood; -búi, m. neighbour.

ná-bönd, n. pl. the bonds in which a corpse in wrapped.

náð (-ar, -ir), f. (1) grace, mercy, = miskunn; tóku þér hann útlendan ok úkunnan á þínar náðir, under thy protection; (2) pl. rest, peace, quietness; í náðum, in peace, quietness (S. bað hann vera þar um nóttina í náðum); ganga til náða, taka á sik náðir, to go to rest, compose oneself to rest.

náða (), v. to give rest and peace to, protect; refl., náðast, to get rest.

náða-hús, n. (1) house of rest, closet; (2) privy, = náðhús.

náð-hús, n. privy.

náð-ugr, a. merciful.

náðu-liga, adv. privately, quietly; -ligr, a. peaceful, quiet.

ná-frændi, m. near kinsman; -frændkona, f. a near female relative; -granna, f. female neighbour; -granni, m. near neighbour.

ná-gráðugr, a. corpse-greedy.

ná-grenni, n. neighbourhood; -grennis, adv. in the neighbourhood.

ná-grindr, f. pl. the gates of the dead; -gríma, f. ‘dead man’s mask’, scalp; -göll, f. death-cry.

ná-hvalr, m. narwhale.

náinn (pl. nánir), a. (1) near; náit er nef augum, nose is near of kin to eyes; (2) n. e-m, closely related to, a near kinsman of (þeir menn eru þér nánir at frændsemi).

ná-kominn, pp. closely related, touching one nearly (þetta mál er mér -komit); -kvæmd, f. coming near to, proximity; -kvæmi, f. exactness; -kvæmr, a. (1) near about one’s person, near to one (var Ólafr konungr honum svá -kvæmr, at); (2) attentive, favourable (hón er -kvæmust mönnum til áheita); (3) minute, close (-kvæmr í skriptum); (4) exact, accurate (bæði nákvæm svör ok haldkvæm).

nál (-ar, -ar), f. needle.

nálgast (), v. refl. (1) approach, come near to (n. e-n, n. til e-s); (2) to come by, get (n. sitt góz).

ná-liga, adv. (1) nigh, near at hand, near to; (2) almost, nearly (hann varð ok náliga alls þess víss, er við bar); -ligr, a. near, close at hand; -lægð, f. (1) nearness, proximity; (2) presence; -lægjast (ð), v. refl. to approach; -lægr, a. (1) near at hand, close by (-læg héruð); (2) touching nearly.

nám, n. (1) seizure, occupation (cf. ‘landnám’); (2) learning, study (er hann var at námi).

ná-mágr, m. a near relative by marriage (þeir eru tveir námágar).

nám-dúkr, m. a kind of cloth.

nám-girni, f. eagerness to learn; -gjarn, a. eager to learn.

nám-kyrtill, m. a kirtle made of námdúkr (kona í svörtum -kyrtli).

ná-munda, prep. with dat. near to (vera, liggja, vita -munda e-u); vera í -munda, to be close by; -mægð, f. near affinity.

nánd, f. neighborhood, nearness, proximity; koma í n. (or í nándir) e-u, to come near to.

nár (gen. nás, pl. náir, acc. nái, dat. nám), m. corpse, deat man; fölr sem n., pale as death; nýtr manngi nás, a corpse is good for nought; bjarga nám, to lend the last service to the dead; verða at ná, verða nár, to become a corpse.

nári, m. the groin.

ná-seta, f. sitting near, proximity; -settr, pp. seated near; -skyldr, a. closely related.

ná-strá, n. pl. ‘corpse-straw’; liggja á nástrám, to lie dead (on straw); -strönd, f. ‘corse-strand’, abode of the dead.

ná-stœðr, a. nearly related.

nátt (gen. -ar, nætr, pl. nætr), f. night, see ‘nótt’.

nátta (), v. (1) to pass the night; (2) to become night, grow dark (tók þá at n.); (3) impers., náttar e-n, one is benighted.

náttar-tími, m. night-time; -þel, n. the darkest part of the night; á -þeli, at the dead of night.

nátt-ból, n. night-quarters; -drykkja, f. night-bout; -far, n. travelling by night; fara dagfari ok -fari, to travel day and night; -farar, f. pl. night-wanderings; -fasta, f. night-fast; -gisting, f. night-quarters; -langt, adv. for the night (hvílast, sofa -langt); -leikr, m. night-games; -lengis, adv. = -langt; -liga, adv. at night, in the night-time; -ligr, a. nocturnal, nightly; -mál, n. ‘night-meal’, about nine o’clock p. m.

náttmála-skeið, n. the time of ‘náttmál’; -varða, f. a pyramid (cairn) intended to show the time of ‘náttmál’.

nátt-messa, f. night-mass; -myrkr, n. darkness of night; -serkr, m. night-shirt; -seta, f. late hours; -setja, v. to place for the night before burial; -sól, f. nidnight sun; -staðr, m. night-quarters; -stefna, f. night-meeting; -sæta (-tta, -ttr), v. = -setja; -söngr, m. night-service in a church.

nátturðr (gen. -ar), m. = náttverðr.

náttúra, f. (1) nature (eptir boði náttúrunnar); (2) (supernatural) virtue, power (fylgði þessu n. mikil); (3) pl., spirits, powers.

náttúraðr, pp. having a certain nature or virtue.

náttúr-liga, adv. according to nature, properly; -ligr, a. proper, natural.

nattúru-bragð, n. natural character; -gjöf, f. natural gift; -gripr, m. an object possessed of some virtue; -lög, n. pl. law of nature; -steinn, m. a stone possessing special virtues.

nátt-vaka, f. sitting up at night, night-watch.

náttverðar-drykkja, f. drinking after supper; -dvöl, f. stay during supper; -eldi, n. entertainment for supper; -mál, n. supper-time.

náttverðr, m. supper (fara til -verðar); -víg, n. man-slaughter during the night; -þing, n. an assembly held by night.

náungi, náungr, m. neighbour.

ná-venzlaðr, a. closely related (by marriage); -vera, f. presence; -verandi, pr. p. present; -vist, -vista, f. = -vera.

návistar- or návistu-maðr, m. companion, associate (tryggvir -menn).

ne, a negative particle (poet.) with a verb, (1) not; út þú ne kemr, thou comest not out; sól þat ne vissi, hvar hún sali átti, the sun knew not, etc; (2) ne einn, not one; lifa þeir ne einir þriggja tega manna, not one of those thirty men is left; ne einu sinni, not once; preceded by a negation, any = neinn (vórum vér ekki mjök við búnir ne einum úfriði).

, adv., preceded by a negation, nor (eigi mælta ek þetta fyrir þér né honum); hvárki … né, neithernor (hefir hvárki heyrt til hans styn né hósta); hvárgi þeirra, Önundar né Þorfinns, er jafnmenni föður míns, neither of the two, O. or Th., is my father’s equal.

neðan, adv. (1) from below from beneath (veittu þeir atróðr n. eptir ánni); (2) without motion, beneath, underneath (skipit var meitt n.); fyrir n. (with acc.), below, beneath (kemr lagit í fót fyrir n. kné).

neðan-verðr, a. lower, undermost; kom annat lagit í bringuna, en annat í -verða brynjuna, in the lower part of the coat of mail.

neðar-la, -liga, adv. low down, far below (n. í jörðu).

neðarr, adv. compar. lower, farther down (nökkuru n.).

neðast, adv. superl. farthest down.

neðri, a. compar. lower, nether (á neðra stræti); it neðra, underneath (var ljóst it efra, en dimt it neðra).

nef (gen. pl. nefja), n. (1) the bone of the nose, nasal bone, opp. to ‘nasir’ (hann rak hnefana á nasir mér ok braut í mér nefit); (2) the nose (náit er n. augum); (3) beak, bill (of a bird); (4) head, person; um alla Sváþjóð guldu menn Óðni skatt, penning fyrir n. hvert, a penny per head.

nef-björg, f. visor; -dreyri, m. bleeding at the nose; -fölr, a. pale-nebbed; -gildi, n. (1) ‘nose-tax’, poll-tax (payable to the king); (2) a weregild, payable to the cognates of a person, opp. to ‘bauggildi’.

nefgildis-maðr, m. a cognate relative, recipient of ‘nefgildi’; -skattr, m. poll-tax.

nef-gjöld, n. pl. weregild, = -gildi (2).

nefl, m. nephew.

nef-langr, a. long-nosed; -lauss, a. noseless; -lítill, a. small-nosed; -ljótr, a. with an ugly nose; -mikill, a. big-nosed.

nefna (-da, -dr), v. (1) to name (nefndu þinn föðr); n. sik, to name one’s name; n. e-n á nafn, to name by name; Oddr er maðr nefndr, there is a man mentioned, of the name of Odd; (2) to mention by name, point out (nefni ek til þess Björn ok Helga); (3) to name, appoint, order (nefndi konungr nökkura menn at ganga upp á eyna); (4) a law term, to call (n. menn í dóm); to summon, cite (allir aðrir, þeir sem þannig vóru nefndir); to levy (n. lið ór heruðum); (5) refl., nefnast, to give one’s name as, call oneself (hann nefndist Hrappr).

nefna, f. naming, nomination (cf. ‘dómnefna’).

nefnd, f. (1) a levy or contribution in men and ships (hann vill n. hafa ór hverju fylki bæði at liði ok skipum); (2) a body of daysmen or arbitrators; (3) name, designation (rare).

nefndar-dagr, m. fixed day (= nefndr dagr); -lið, n. levied forces; -maðr, m. a man named for the levy (-menn af Foldinni).

nefni-liga, adv. by name, expressly.

nefning (pl. -ar), f. nomination, levy.

nef-síðr, a. long-nosed; -skorinn, pp. with cut-off nose; -steði, m. nebbed stithy, sharp-pointed anvil.

negg, n. heart (hjarta heitir n.).

negla (-da, -dr), v. to nail, fasten or stud with nails (A. negldi saman útihurð sína); negldar brynjur, studded mail-coats.

nei, adv. no; kveða n. við e-u, to say no to; setja þvert n. fyrir e-t, to refuse flatly.

nei-kvæða (-dda, -ddr), v. to refuse (to do a thing).

neinn, pron. indef., = né einn; (1) any, following after a negation (aldrei svá, at honum væri nein raun í); ekki er þetta furða nein, it is no apparition; ekki neins staðar, not anywhere; (2) as subst. any one, anybody; ekki neitt, nothing.

neisa, f. shame, disgrace, = hneisa.

neisa (-ta, -tr), v. to put to shame (svívirðiliga neistr), = hneisa.

neiss, a. ashamed, covered with shame (n. er nøkviðr halr).

neisuligr, a. shameful, insulting (neisulig orð).

neita (, or -tta, -tt), v. (1) to deny, refuse, absol. or with dat. (hefi ek þar góðum gripi neitt); (2) to deny, forsake (hann neitaði guðs nafni).

neitan, neiting, f. denying, denial.

nekkverr, pron. any (í nekkhverjum hlut), = nakkvarr, nökkurr.

nema, conj. (1) except, save, but; þoriga ek segja nema þér einum, I dare not tell any one save thee alone; engi … nema, no … but, no (not any) other than (Grani vildi undir øngum manni ganga n. Sigurði); (2) with subj. unless; engir þóttu lögligir dómar dœmdir, nema hann væri við, unless he had a hand in them; (3) save that; n. ek hálsaða herjans stilli einu sinni, save that I once fell on the king’s neck; (4) veit ek eigi n., hverr veit n., I don’t know, (who knows) but that; may be, perhaps (hverr veit n. ek verða víða frægr um síðir); (5) því at eins, n., only in the case, if; ráðit þér því at eins á þá n. þér séð allir sem øruggastir, do not attack them unless you are all most steadfast and dauntless; (6) n. heldr, but rather (eigi má þat menn kalla, n. heldr hunda); (7) nor, = né, hvárki sverð n. øxi, neither sword nor axe.

nema (nem; nam, námum; numinn), v. (1) to take, take in use, take possession of (ef þú nemr þér jörð á Íslandi); n. land, to take possession of land, as a settler (hann nam Eyjafjörð allan); n. konu, to carry off, abduct a woman; n. stað or staðar, stop, halt (hér munum vér stað or staðar n.); n. yndi, to find rest in a place (hvárki nam hann yndi á Íslandi né í Noregi); (2) n. e-n e-u, to bereave one of a thing (n. e-n höfði, aldri, fjörvi); (3) to reach, touch (pilzit var svá sítt, at nam hæl); hvárt nam þik eða eigi, did it touch thee or not? þótt þik nótt um nemi, though the night overtake thee; (4) to amount to, be equivalent to (honum þótti landauðn n.); (5) as an auxiliary verb, with infin.; hann nam at vaxa ok vel dafna, he grew apace and throve well; inn nam at ganga, he stepped in; (6) to percieve, catch, hear, of sound; varð þá svá mikit úhljóð, at engi nam annars mál, that no one could hear the other’s voice; eigi skulu vér þat mál svá n., we shall not understand it so; (7) to learn (n. lög, fjölkyngi); to learn by heart (vísur þessar námu margir); n. e-t at (or af) e-m, to learn, get information, about a thing from one (Glúmr hafði numit þenna atburð at þeim manni, er hét Arnór); (8) with preps. and advs.; n. e-t af, to abolish (var sú heiðni af numin sem önnur); n. brott konu, to carry off a woman; n. eptir e-u, to imitate; n. e-t frá, to except (nema konur eða þeir menn, er hann næmi frá); n. e-t upp, to pick up (nam ek upp rúnar); n. við, to resist, make a stand (hann vill enn við n., þótt liðsmunr væri mikill); to stop, halt (þar námu þeir Hrafn við í nesinu); n. við e-u, to touch (gaddhjaltit nam við borðinu); to be a hindrance to (ef þat nemr við förinni, at þú þykkist hafa fé of lítit); impers., nemr við e-u, there is an obstacle, or stop (en er þeir kómu at kirkjudurum, þá nam þar við); (9) refl., nemast e-t, to refuse, withhold from doing; n. förina, to refuse to go; n. orðsendingar hans, to disregard his messages; also with infin. (hann bað hann eigi n. með öllu at gøra sem bœndr vildu).

nenna (-ta, -t), v. to be minded or inclined, be willing, feel disposed, with dat. or infin. (hann nennti eigi starfi því ok áhyggju); mun ek eigi n. öðru en fara í móti þeim, I can no longer forbear going against them; Hrafn nennti eigi at starfa, H. did not care to work, was lazy; with subj., ek nenni eigi, at, I cannot bear that (nenni ek eigi, at þat sé mælt, at); n. e-m, to attend on one, to grant one’s love to one.

nenning, f. activity, energy.

nenningar-lauss, a. slothful, lazy; -leysi, n. slothfulness, inactivity.

neppr, a. (1) overcome, fainting; (2) deadly (?).

nes (gen. pl. nesja), n. ness, headland (n. mikit gekk í sæ út).

nes-höfði, m. headland; -konungr, m. ‘ness-king’, petty king; -nám, n., nema -nám, to make a ‘ness-raid’; -oddi, m. point of a ness.

nest, n. travelling provisions.

nes-tangi, m. the point of a ness.

nest-baggi, m. provision-bag, wallet; -lauss, a. without provisions (nest); -lok, n. pl. ‘the end of the provisions’, only in the phrase, at -lokum, at last, finally.

net (gen. pl. netja), n. net, fishing-net (þeir fara til netja).

netja (), v. to net, entangle.

netja, f. caul, omentum.

net-lög, n. pl. ‘net-layings’, a place where nets are spread; -næmr, a. that may be caught in a net; -þinull, m. net-line, edge-rope of a net.

neyð, f. distress, = nauð.

neyða (-dda, -ddr), v. to force, compel (n. e-n til e-s).

neyta (-tta, -ttr), v. (1) to use, make use of, with gen. (koma num þar, at vér munum þess n.); (2) to consume; n. matar, to eat; (3) with acc.; margs kyns vápn, má þau vel n. á skipi, they may well be used in ships; (4) with preps., n. af e-u, to eat of it (n. af því opt); n. e-t upp, to consume, waste (þeir er alla peninga sína neyta upp í ofáti ok ofdrykkju).

neyti, n. use, profit = not (hafa bæði jarðkost fjallanna ok þó n. af sjónum).

neyti, n. company (n. hefir sá er nítján menn fylgja).

neytingar-vatn, n. water for domestic use.

neytr, a. good, fit for use (vápn þau, sem neyt eru); of persons, good, useful (Kolbeinn féll ok margir aðrir neytir menn).

neyzla, f. (1) use; (2) nourishment.

nezla, f. button-loop.

neztr, a. superl. nethermost, lowest, undermost; cf. ‘neðri’.

nið, n. pl. the waning moon; the time before new moon; Máni stýrir göngu tungls ok ræðr nýjum ok niðum, and rules its waxing and waning.

niða-myrkr, n. pitch-darkness; -myrkar var á, it was pitch-dark.

niðar, f. pl. = nið.

nið-gjöld, n. pl. weregild.

niðjar, m. pl. ancestors.

niðjungr (-s, -ar), m. descendant (niðr ok n.); cf. ‘áttniðjungr’.

niðmyrkr, n. = niðamyrkr.

niðr (-s, pl. niðjar, acc. niði, gen. niðja), m. son, kinsman, relative.

niðr, adv. (1) down (hann féll dauðr n.); setjast n., to sit down; fœra n. korn, to sow corn; (2) of direction without motion, down, downward (n. ok norðr liggr helvegr).

niðra (), v. (1) to put down, lower (n. e-m or e-u); (2) to abase, humble.

niðran, f. degradation, shame.

niðr-bjúgr, a. bent downward; -brot, n. destruction; -brotari, m. destroyer; -brotning, f. = -brot.

niðrbrots-maðr, m. destroyer.

niðr-dráttr, m. dragging down; -fall, n. (1) downfall; (2) dropping of a case (handsala mér -fall at sökinni); (3) loss (hann virði sér þat mikit -fall vera, er þá var slíks manns við mist); (4) decay, ruin.

niðrfalls-sótt, f. epilepsy.

niðr-ganga, f., -gangr, m. descent.

niðri, adv. (1) down, in a low position; undir þiljum n., down in the hull; við sjó n., down at the sea; down, under the surface of water (konungr fœrði hann þegar í kaf ok hélt honum n. lengi); below the horizon (meðan lönd eru n.); þeir skoðuðu hann uppi ok n., up and down, all over; (2) undir n., below, down (undir n. í dalnum); secretly (hann elskaði aðra konu undir n.).

niðri-vist, f. remaining under water.

niðr-lag, n. (1) end, conclusion; (2) slaughtering for household use (var þar betri einn sauðr til -lags en tveir annars staðar); -leitr, a. down-looking, downcast; -lok, n. pl. end, conclusion; -setja (see setja), v. to put down, suppress; -setning, f. burial; -stiga, f., -stigning, f. descent.

niðrstigningar-saga, f. the story of the descent into hell.

niðr-taka, f. pulling down; -varp, n. overthrow (með órgurligu -varpi); -víðr, a. wide beneath.

nifl-, mist, fog, only in compds.; -farinn, pp. gone towards the dark, dead; -heimr, m. the dark home, the abode of the dead; -hel, f. the lower hell; -vegr, m. path of darkness.

nipt, f. female relative, sister (poet.).

nist, n. brooch, pin.

nista (-sta, -str), v. (1) to pin, nail fast, esp. to pin with a weapon (þá var hann skotinn gaflaki í óstinn ok nistr svá við garðinn); (2) to pierce (with a sword or spear).

nisti, n. brooch, pin, = nist.

nisting, f. fastening.

, adv. no, = nei (allir ní kváðu).

níð, n. (1) contumely, derision (segja e-m n.); (2) libel (yrkja, kveða n. um e-n); (3) insult by carving a person’s likeness (tréníð) on an upraised post or pole (níðstöng).

níða (-dda, -ddr), v. (1) to libel, lampoon; (2) refl., níðast á e-m, to behave in a dastardly way to a person (at Noregsmenn höfðu níðst á Ólafi konungi); n. á e-u, to act basely in a thing (hvárki skal ek á þessu n. ok á engu öðru því er mér er til trúat); n. á trú sinni, to apostatize.

níðingr (-s, -ar), m. villain, scoundrel, vile wretch; apostate.

níðing-skapr, m. villainy, baseness.

níðings-nafn, n. the name of a villain; bera -nafn, to be called a ‘níðingr’; -orð, n. = -nafn; -ráð, n. a villainous plot; -sök, f. a charge of villainy; -verk, n. dastard’s work, villainy; -víg, n. foul murder.

níð-reising, f. the raising of a pole as an insult; -samligr, a. mean, villainous; -skár, -skældinn, a. libellous, of a poet; -stöng, f. pole of insult; -virki, n. villainy; -vísa, f. lampoon, insulting verse.

ní-kvæða (-dda, -ddr), v. to deny.

ní-rœðr, a. (1) measuring ninety (fathoms, ells); (2) ninety years old.

níta (, or -tta, -ttr), v. to deny, refuse, with dat.

níti-ligr, a. refusable, rejectable.

ní-tján, a. nineteen; -tjándi, a. nineteenth; -togandi, a. ninetieth.

nítta (), v. = níta.

ní-tugr, a. ninety years old.

níu, a. nine (níu eru himnar).

níund, f. body of nine; þrennar níundir meyja, three nines of maids.

níundi, a. ninth.

njarðar-vöttr, m. sponge.

njarð-láss, m. a charmed lock.

njósn (pl. -ir), f. (1) spying, scouting, looking out (senda mann á n., hafa menn á njósnum); vera á n., to be on the look-out; (2) news (engi n. fór fyrir þeim); gøra e-m n., to send one intelligence.

njósna (), v. to spy (vil ek n., hvers ek verða víss); n. um e-t, to spy after, seek to find out (n. um athafnir e-s).

njósnar-berg, n. a look-out hill; -maðr, m. spy; -skip, n., -skúta, f. spying-ship.

njósnar-för, f. spying journey.

njóta (nýt; naut, nutum; notit), v. (1) to have the use or benefit of, to enjoy (þú skalt n. kvikfjár þíns ok verða í brottu frá Helgafelli); skal hann n. draums síns, he shall have his dream out; njót þú heill handa, good luck go with your hands; (2) to derive benefit from, profit by; Egils nauztu at því, föður þíns, you had your father Egil to thank for that; lítt lætr þú mik n. frændsemi frá þér, you let me have little profit of kinship with you; nauzt þú nú þess, at ek var eigi við búinn, it was your good fortune that I was not ready for you; n. e-s við, to receive help at one’s hands; mun ek yðvar verða við at n., I shall have need of your help; n. af e-u, to consume (naut vóru œrin, nutum af stórum); (3) impers., ekki nýtr sólar, there is no sun; naut at því mest hans forellris, at, it was chiefly due to his forefathers that; þess naut mjök við í Þrándheimi (it helped greatly), at menn áttu þar mikil forn korn; (4) recipr., njótast, to enjoy each other (Þorveig seiddi til þess, at þau skyldi eigi n. mega).

Njörðr (gen. Njarðar, dat. Nirði), m. Njord, one of the old Northern gods.

Njörva-sund, n. the Strait of Gibraltar (at Njörvasundum).

norðan, adv. from the north (koma, fara, ríða, sigla n.); vindr var á n., the wind blew from the north; n. af Hálogalandi, from H. in the north; n. at, on the north side of (G. ok N. stóðu n. at dóminum); fyrir n. (with acc.), north of (fyrir n. heiðina); fyrir n. land, in the north (of Iceland).

norðan-fjarðar, adv. north of the firth; -lands, adv. in the north; -maðr, m. a man from the north; -stormr, m. a storm from the north; -veðr, n. wind from the north (þeir tóku -veðr svá hörð, at þá bar suðr í haf); -verðr, a. northern (á -verðum himins enda); -vindr, m. north wind.

norðar-la, -liga, adv. far to the north (sú ey liggr -liga fyrir Noregi).

norðarr, adv. compar. farther north (aldri kom hann n. en í Eyjafjörð).

norðarri, a. compar. more northerly.

norðastr, a. superl. most northerly.

norð-lendingar, m. pl. the men of the north quarter (of Iceland); -lenzkr, a. from the north (of Iceland).

Norð-maðr, m. Northman; Norwegian (Danir ok Norðmenn).

norðr, n. the north; á n., í n., til norðrs, northwards (hélt R. konungr n. með landi); in the north (n. í Þrándheimi).

norðr-átt, f. = -ætt; -dyrr, f. pl. northern doors; -ferð, f. journey to the north; -hallt, adv. in a northerly direction; -hálfa, f. the north region, esp. Europe; -land, n. (1) north-land, esp. the north quarter of Iceland; (2) pl., -lönd, the northern countries, esp. Scandinavia; -ljós, n. pl. northern lights; -sjór, m. the northern arm of the sea; -stúka, f. the north transept of a church; -sveitir, f. pl. the northern districts; -vegar, m. pl. northern region; -ætt, f. the north.

norð-rœnn, a. northerly, blowing from north (þá var á -rœnt, viz. veðr).

Noregr, m. Norway, = Norvegr.

Noregs-konungr, m. king of Norway; -maðr, m. Norwegian.

norn (pl. -ir), f. (1) one of (three) Fates (Urðr, Verðandi, Skuld, who dwelt at the well ‘Urðar-brunnr’ and ruled the fate of the world); (2) one of various female beings presiding over human fortunes.

norrœna, f. (1) the Norse (Norwegian) tongue; (2) breeze from the north.

norrœna (), to render into Norse.

norrœnn, a. Norse, Norwegian.

norrœnnu-bók, f. a book written in Norse; -skáldskapr, m. Norse poetry.

Norvegr, m. Norway, = Noregr.

nóg, í nóg, adv. enough.

nóg-ligr, a., nógr, a. ample, abundant = gnógligr, gnógr.

nón, n. the time about three o’clock p. m. (B. kvað þá vera nær nóni dags).

nóna, f. nones, the office for the ninth hour (gekk þá konungr til nónu).

nón-heilagr, a. holy from ‘nón’ or three o’clock; láta -heilagt, to keep the day holy after three o’clock; -helgr, f. none-holiness; -hringing, f. peal of bells at nones; -klokka, f. nones-bell; -skeið, n. the hour of nones; -tíðir, f. pl. the office at nones.

nót (pl. nœtr), f. pl. large net.

nótera (), v. to note, mark.

nóti, m. (1) mark, token; (2) note (in music).

nóti, m. match, equal, = maki, líki.

nótt (gen. nætr, pl. nætr), f. night, = nátt; at miðri n., of miðja n., about midnight; um nóttina, through the night, during the night; um nóttina áðr, the preceding night; í n., tonight (eigi mun hann láta drepa Egil í n.); the last night (ek ók í n. eptir viði); nætr ok daga, both by day and by night; nóttin helga, the holy night, Christmas night.

numinn, pp. from ‘nema’, seized, palsied (allr numinn öðrum megin).

nunna, f. nun; nunnu-klaustr, n., -setr, n. nunnery; -vígsla, f.; taka -vígslu, to take the veil.

, adv. now (var-at þat nú né í gær); in a narrative, now, next (nú er þar til máls at taka).

núa (, nera, núinn), v. = gnúa.

nú-ligr, a. present (-ligir hlutir).

núna, adv. now, just now.

nykr (gen. -rs, pl. nykrar), m. (1) a fabulous water-being (mostly appearing in the shape of a grey horse); (2) the hippopotamus.

nyrðri, a. compar. more northerly.

nyrztr, a. superl. most northerly.

nyt (pl. nytjar), f. (1) milk (of sheep and cows); (2) esp. pl., use, advantage; hón leyfði Vala bróður sínum nytjar í Brekkulandi, use of the land; hafa nytjar af e-u, h. nytjar e-s, to derive benefit from (engar nytjar munu menn hafa Hafliða); koma nytjum á e-t, to bring into use, make profitable (víkingar tóku fé þat allt, er þeir máttu nytjum á koma); fœra sér e-t í nyt, to make use of, avail oneself of (fœrir Sveinn konungr sér allt í n. þat, er til virðingar mátti verða); (3) pl. pleasure, enjoyment (Hrafn kvaðst engar nytjar hafa Helgu).

nytja (), to milk (n. ærnar); nytjast, to yield milk (fé nytjaðist illa).

nytja-fullr, a. full of profit, highly profitable; -lauss, a. useless; -maðr, m. a useful, worthy man.

nytjungr (-s, -ar), m. = nytjamaðr.

nyt-lauss, a. useless; -léttr, a. yielding little milk; -samligr, a. useful; -semd, f. use, usefulness.

nytsemdar-lauss, a. useless; -maðr, m. = nytjamaðr (slíkr -maðr sem Ólafr konungr); -verk, n. useful work.

nyt-semi, f. usefulness, = nytsemd.

, n. the new or waxing moon (ný ok nið skópu nýt regin).

ný-, newly, recently, may be prefixed to almost every ppl.; -alinn, -borinn, new-born; -andaðr, -dáinn, newly dead; -farinn, having newly gone; -fenginn, just recovered; -kominn, just come; -orðinn, having just happened; hafði hann -skilist við Túnbergs menn, he had newly parted from them; -vaknaðr, newly wakened.

ný-breytiligr, a. unusual, strange; -breytinn, a. changeable; -breytni, f. novelty, innovation; -fenni, n. fresh fallen snow; -gørving, f. novelty, innovation.

nýjung, f. innovation (landsfólkit var gjarnt á alla n.).

ný-liga, adv. newly, recently; -ligr, a. (1) new, recent; (2) present; -lunda, f. novelty, a new, strange thing (segja kunnu vér -lundu nökkura); -lýsi, n. light of the waxing moon (sigla um nóttina við -lýsi); -mæli, n. (1) news, novelty; (2) new law; -næmi, n. novelty, = -lunda (þat varð til -næmis, at); -næmligr, a. novel.

nýr (acc. nýjan), a. (1) new (n. átrúnaðr); af nýju, anew, again; næst nýss, just recently (þat vann næst nýss niðr Ylvinga); (2) fresh (nýtt kjöt, nýir fiskar).

nýra (pl. nýru), n. kidney.

ný-ráðliga, adv. oddly, queerly.

nýsa (-ta, -t), v. to pry, peer; nýstak niðr, I peered down; svá nýsisk fróðra hverr fyrir, thus every wise man looks about him (= nýsir f. h. fyrir sik).

ný-snævi, n. fresh snow (féll -snævi mikit, svá at úgörla sá veguna).

nýta (-tta, -ttr), v. (1) to make use of; ek ætla, at þú nýtir eigi boga minn, thou canst not wield my bow; absol., hann spurði síðan, hvárt þá mætti svá n., if that would do (be valid); n. af e-u, to derive benefit (pleasure) from (sjá má, at ekki nýtir þú hér af); eigi munu þit lengr n. hvárt af öðru, enjoy each other; (2) to eat, consume (n. svín); (3) fig., to bear, endure (hvárgi þóttist n. mega, at þeir væri eigi á samt); (4) refl., nýtast, to be of use, avail; þetta verk má eigi n., it will not succeed, it is in vain.

nýtandi, pr. p. fit to be used; n. menn = nýtir menn.

nýt-menni, n. = nytjamaðr.

nýtr, a. fit, usable, useful (n. til verks); engu (til einskis) n., good for nothing; at engu nýtu, to no use; of persons, able (enn nýtasti fardrengr).

ný-tungl, n. new moon; -virki, n. marks of new work, of human hands.

næfr (pl. -rar), f. bark of the birch.

næfra-baggi, m. pack, bundle of birch bark; -maðr, m. a person clad in birch-bark; -stúka, f. sleeve of birch-bark.

næma (-da, -dr), v. to bereave, deprive of (n. e-n e-u, lífi, fjörvi).

næmi, n. study, learning.

næm-leikr, m. quickness to learn.

næmr, a. (1) quick at learning; (2) deprived of (= næmdr e-u).

nær, adv. and prep. with dat. (1) near, in the vicinity (of); n. eða fjarri, near or far; n. staddr, present; brautu n., near the road; n. því sem, neara the place where (þar í nesinu, n. því sem þingit hafði verit); þar n., in the vicinity (sveinarnir hlaupa til skógar, er þar var n.); (2) towards, of time (n. aptni, morni); (3) nearly; n. átta tigir manna or n. átta tigum manna, nearly eighty men; þar kómu menn af n. öllum löndum, almost from all countries; n. viku munu við dveljast, we shall stay nearly a week; (4) in accordance with, in conformity to (n. ætla ek þat lögum Íra); (5) near the truth (máttu nú n. gæta, hvar beina okkarra er at leita); (6) compar., nearer = nærr (ver eigi n. honum en mál nemi); fitter (væri n. miklu, at); (7) adv., when, = hve n. (n. skal mér þat ömbuna? sagði B.); B. spurði, n. þeir mundu aptr koma, when they would be coming back.

nærgi, adv., n. er, n. sem, whensoever (n. er launat verðr).

nær-gætr, a. guessing near the truth; -göngull, a. (1) vera -göngull e-m, to be near about one’s person; (2) troublesome, importunate; -hendis, adv. near at hand.

næri, adv. near, = nærri.

næri-kominn, pp. entitled to; -kona, f. mid-wife; -kváma, f. coming near; -kvæmr, a. (1) coming near to, close; (2) that concerns a person (þetta mál er mér miklu nauðsynligra ok -kvæmara); -kœmr, a. accurate.

nærr, adv. compar. nearer, answering to ‘nær’, near.

nærri, adv. near, nearer, = nær.

nærri, a. compar. (answering to superl. ‘næstr’), nearer; more entitled to (þótt þær sé n. arfi).

nær-spár, a. prophesying true; -sýnn, a. short-sighted; -vera, f. presence; -verandi, pr. p. present.

næst, adv. superl. (1) nearest, next; n. Skotlandi, nearest to Scotland; því n., þessu n., þar n., next to that, thereafter, thereupon; (2) last (er nú úhœgra en n. þá er ek beidda); (3) nearest the truth (vil ek, at þér reynit, hverir munu n. sét hafa).

næsta, adv. (1) nearly, almost (urðu göngumenn n. at gjalti); (2) rather, very (n. gamall, glaðr).

næsta, f. the last time, only in dat. with the art., næstunni.

næsta-brœðra, f. a female second cousin; -brœðri, -brœðrungr, m. a male second cousin.

næstr, a. superl. (1) next; Hrútr sat hit næsta honum, sat next him; tók Hrafn lögsögu n. Úlfljóti, next after U.; hinn næsta vetr, the next winter; (2) next preceding (hann hafði sekr orðit it næsta sumar); næsta sinni, the last time; (3) nearest in point of right or title, best entitled to (vér erum næstir sigrinum).

næstum, adv. next before, the last time (svá skildum vér n.).

nætr-, gen. from ‘nátt’, ‘nótt’; -ból, n. = náttból; -elding, f. dawn; -ferðir, f. pl. night wanderings; -friðr, m. peace, truce during the night; -gestr, m. night-guest; -gisting, f. night-lodging; -greiðing, f. = -greiði; -langt, adv. during one night; -ligr, a. nocturnal; -skemtan, f. night-enjoyment; -vist, f. night-quarters (þau báðu sér þar -vistar).

-nættr, a., in compds., as ‘einnætr’.

nœfr, a. clever, skilled.

nœgð, f. plenty, abundance.

nœgja (-ði, -t), v. to be enough, suffice; impers., e-m nœgir, it is sufficient for one; refl., nœgjast, to suffice (nœgðist honum eigi allr heimr).

nœra (-ða, -ðr), v. to nourish, refresh; refl., nœrast, to assume fresh vigour, recover, rally (nœrðist hón svá sem frá leið).

nœring, f. nourishment, food, sustenance (líkams nœring).

nöf (gen. nafar, pl. nafar and nafir), f. (1) nave of a wheel; (2) the pole of the world; (3) esp. pl. clasps, rings (by which the projecting ends of beams at the corneres of walls were held together).

nökkur, adv. somewhere, anywhere.

nökkurnig (= nökkurn veginn), adv. in some way.

nökkurr, indef. pron. (1) any, anybody (fyrst vill hann spyrja, ef n. er fróðr maðr inni); after a negative (á øngum bœ fannst n. maðr); (2) opp. to ‘engi’, some (þeir fengu nökkura njósn af ferð Ástríðar); neut., nökkut, something, somewhat, anything (ef þér þykkir n. veitt í lífgjöf þinni); hann spurði, ef þar væri n. manna, he asked if there were any men there; nökkurs til þungr, somewhat (rather) too heavy; svá nökkuru (nökkvi) about; svá nökkuru mun yðvar leita farit lengi, about so long will they seek you; nökkuru fyrir dag, a while before day-light; (3) some, a certain; maðr n., a certain man; um dag nökkurn, a certain day; nökkura hríð, nökkurt (nakkvart) skeið, for some time; (4) the plur. added to a numeral, about, some (nökkur sex skip eða sjau; nökkurum tveim sinnum eða þrim).

nökkut, adv. (1) somewhat, in some degree, rather (þó at hann þœtti n. blandinn); henni var skapþungt n. (nakkvat), she was rather depressed in spirit; nú hefi ek n. hugsat málit, now I have thought over the matter somewhat; (2) at all, to any extent (vill þú n. sonu þína við láta vera?).

nökkva-maðr, m. a man who rows a ‘nökkvi’.

nökkverr, pron. = nökkurr.

nökkvi, m. boat, skip (hafð þá Hymir út skotit nökkvanum).

nökkvi, some, old neut. dat. from ‘nökkurr’ = nökkuru; esp. somewhat (n. lengra, n. síðarr).

nøktr, nøkviðr (acc. nøktan, nøkþan), a. naked.

nös (gen. nasar, pl. nasar and nasir), f. nostril, esp. pl. nostrils, nose; bregða e-u fyrir nasar e-m, to put it before one’s nose; draga nasir at e-u, to snuff, smell at a thing; stinga nösum niðr, to fall upon one’s face, bite the dust; lúka nösum, to shut the nostrils, die.

По всем вопросам пишите в раздел форума Valhalla: Эпоха викингов